1.0Smutne synagogihttps://www.smutnesynagogi.plrich600338<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="jKll5uYPx8"><a href="https://www.smutnesynagogi.pl/index.php/2022/05/03/synagoga-bajs-nusn-w-nowym-saczu/">Synagoga Bajs Nusn w Nowym Sączu</a></blockquote><iframe sandbox="allow-scripts" security="restricted" src="https://www.smutnesynagogi.pl/index.php/2022/05/03/synagoga-bajs-nusn-w-nowym-saczu/embed/#?secret=jKll5uYPx8" width="600" height="338" title="„Synagoga Bajs Nusn w Nowym Sączu” — Smutne synagogi" data-secret="jKll5uYPx8" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" class="wp-embedded-content"></iframe><script> /*! This file is auto-generated */ !function(d,l){"use strict";l.querySelector&&d.addEventListener&&"undefined"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret="'+t.secret+'"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret="'+t.secret+'"]'),c=new RegExp("^https?:$","i"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display="none";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute("style"),"height"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):"link"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute("src")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener("message",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener("DOMContentLoaded",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll("iframe.wp-embedded-content"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute("data-secret"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+="#?secret="+t,e.setAttribute("data-secret",t)),e.contentWindow.postMessage({message:"ready",secret:t},"*")},!1)))}(window,document); //# sourceURL=https://www.smutnesynagogi.pl/wp-includes/js/wp-embed.min.js </script> http://www.smutnesynagogi.pl/wp-content/uploads/2022/05/2-1024x532.png1024532  W Nowym Sączu spośród ponad 20 domów modlitwy przetrwała główna, monumentalna i dość toporna synagoga oraz rozkosznie niepozorna synagoga – Bajs Nusn. Ta „przybudówka” przy kamienicy wygląda jak kostka cukru, która spadła obok filiżanki; jak budyneczek na osiedlu z instalacją, której tajniki znają tylko smutni panowie w kombinezonach w kolorze khaki, świadczący usługi dla zakładu gospodarki komunalnej i mieszkaniowej. Gdyby nie hebrajski napis „Synagoga w Sączu”, ciężko byłoby ją wypatrzeć zza chmury papierosowego dymu i rozwieszonych na ogrodzeniu dywanów i innych tkanin wielkoformatowych. O dziwo jest to przybytek działający – sporadycznie, gdy przychodzi ku temu czas, odbywają się tu nabożeństwa     Synagoga ta powstała z inicjatywy chasydzkiej na przełomie wieków XIX i XX. Hitlerowcy ograbili wnętrze budyneczku z wyposażenia i zdewastowali je. Jednak to późniejsze lata, mocno powojenne dopełniły dzieła zniszczenia. Z powodu wydarzeń marcowych w 1968 roku, z tysiąca przetrwałych wojnę Żydów nowosądeckich zamieszkujących miasto, zostało dwóch. Wkrótce i oni wyemigrowali z Polski. Synagogę zamknięto, urządzono tam magazyn, a malowidła naścienne zniknęły. Żydzi, którzy „zdecydowali się” na wyjazd z Polski (nie było tu jednak mowy o dobrowolności), byli zobowiązani do podpisania dokumentów, które pozbawiały ich polskiego obywatelstwa. Nie otrzymywali oni polskiego paszportu, a jedynie dokument ze wskazaniem na prawo wyjazdu z kraju, jednak bez możliwości powrotu do niego. W ten sposób Polska straciła tysiące obywateli, w tym ważne dla świata nauki nazwiska: Kołakowskiego czy Baumana. Na przestrzeni dwudziestolecia międzywojennego, Żydzi stanowili 1/3 mieszkańców miasta.