1.0Smutne synagogihttps://www.smutnesynagogi.plrich600338<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="oAjlwcp9SX"><a href="https://www.smutnesynagogi.pl/index.php/2023/08/24/synagoga-w-stalowej-woli-rozwadow/">Synagoga w Stalowej Woli (Rozwadów)</a></blockquote><iframe sandbox="allow-scripts" security="restricted" src="https://www.smutnesynagogi.pl/index.php/2023/08/24/synagoga-w-stalowej-woli-rozwadow/embed/#?secret=oAjlwcp9SX" width="600" height="338" title="„Synagoga w Stalowej Woli (Rozwadów)” — Smutne synagogi" data-secret="oAjlwcp9SX" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" class="wp-embedded-content"></iframe><script type="text/javascript"> /* <![CDATA[ */ /*! This file is auto-generated */ !function(d,l){"use strict";l.querySelector&&d.addEventListener&&"undefined"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret="'+t.secret+'"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret="'+t.secret+'"]'),c=new RegExp("^https?:$","i"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display="none";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute("style"),"height"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):"link"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute("src")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener("message",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener("DOMContentLoaded",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll("iframe.wp-embedded-content"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute("data-secret"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+="#?secret="+t,e.setAttribute("data-secret",t)),e.contentWindow.postMessage({message:"ready",secret:t},"*")},!1)))}(window,document); //# sourceURL=https://www.smutnesynagogi.pl/wp-includes/js/wp-embed.min.js /* ]]> */ </script> http://www.smutnesynagogi.pl/wp-content/uploads/2023/08/okladka-trekst-1024x666.png1024666Synagoga w Rozwadowie, fot. Rita Miernik dla 'Smutne Synagogi' O Żydach rozwadowskich pierwsze wzmianki możemy odnaleźć już w końcówce XVII wieku. Synagoga w Stalowej Woli, a dokładnie w Rozwadowie – aktualnie dzielnicy miasta, która w latach II WŚ była jeszcze autonomiczną miejscowością, powstała w roku 1910. Rozwadów był zdominowany przez myśl chasydzką. Czym jest chasydyzm? Chasid w języku hebrajskim oznacza "pobożny". W historii i nauce judaistycznej wyróżnia się 3 ruchy, które można nazwać tym określeniem: CHASYDYZM ANTYCZNY - nazwa ta ma się odnosić do ruchu, który wyodrębnił się ze wspólnoty żydowskiej jeszcze w czasach przed naszą erą, a dokładnie - w okolicach II wieku p.n.e. Jego zasadniczymi postanowieniami było jak najpełniejsze realizowanie zasad prawa wyrażonych w Torze. Ruch ten sprzeciwiał się także postępującej hellenizacji Żydów - uleganiu wpływom greckim na Żydów. CHASYDYZM NADREŃSKI - powstał na przełomie XII i XIII wieku w okolicach niemieckiej Nadrenii. Wedle ideałów chasydyzmu nadreńskiego, pobożny wierzący miał dokłądać wszelkich starań w dążeniu do czystości i doskonałości. Droga do tych przymiotów nie była jednak łatwa: wiodła poprzez ubogie, skromne życie, ascezę i skruchę. CHASYDYZM POLSKI - ten interesuje nas najbardziej. Powstał na terenach południowo-wschodniej RP w okolicach XVIII wieku. Szybko zyskał zwolenników i rozlał się na wschód od swego polskiego źródła na tereny Litwy, Ukrainy, Białorusi, a także na obszary Węgier i Rumunii. W tymże nurcie polskim, nacisk kładzie się na przeżywanie i obcowanie z Bogiem. Ideałem jest żarliwa, szczera modlitwa, braterstwo, równość ludzi. Dialog wiernego z Bogiem mógł wyglądać bardzo różnie - najważniejsze by był oparty na szczerości i gorącym uczuciu, zatem - tańcem można wielbić Boga 🙂 W odróżnieniu do nadreńskich braci w wierze, wedle myśli chasydzko-polskiej, Bóg nie wymaga od wiernych ascezy i skrupulatnego wypełniania enumeratywnie wymienionych zasad. Radość jawi się w tym przypadku jako coś naturalnego, a wręcz - pożądanego - wszak osiągnięcie idealnego porozumienia wiernego z Bogiem prowadzi do odczuwania radości, pogody ducha i optymizmu. Początkowo cadyk był osobą wybraną - obdarzoną bożą łaską. W miarę upływu lat godność cadyka stała się instytucją i to nie byle jaką - bo dziedziczną. W końcu zrodził się kult cadyków, co nie spotykało się z entuzjazmem judaizmu ortodoksyjnego. Dopiero wskutek wpływu tzw. "żydowskiego oświecenia", czyli haskali (o której Wam kiedyś napiszę, bo czytając o niej byłam zachwycona), ortodoksi porozumieli się z chasydami na wielu płaszczyznach. Chasydyzm polski przetrwał i trwa do dziś Co prawda - w Polsce jest go niewiele, ale niewielu Żydów zdecydowało się w Polsce pozostać po wojnie i późniejszych wydarzeniach w komunistycznej rzeczywistości. Po II wojnie światowej odrodziła się myśl chasydzka, która przetrwała dramat lat 1939-1945. Wskutek migracji wojennych i powojennych, ziarno chasydyzmu zostało zasiane na terenach dzisiejszego Izraela i Stanów Zjednoczonych, gdzie po dziś dzień chasydyzm istnieje i wciąż się rozwija.   Jeszcze w XIX wieku Żydzi w Rozwadowie posiadali dwie synagogi, żydowski cmentarz, szkołę. Lata I wojny światowej mocno sponiewierały Żydów zamieszkujących teren dzisiejszej Stalowej Woli. Kiedy rosyjskie wojsko w 1915 roku zaczęło się wycofywać z miasta, wywiozło ze sobą grupę Żydów w głąb chylącego się ku upadkowi Imperium Rosyjskiego. Ich późniejsze losy nie są znane. W tym samym okresie doszło do uszkodzenia świeżo wybudowanej synagogi - ogień artylerysjki dosięgnął jej murów i poważnie uszkodził. Radość z powodu wiszącego w powietrzu, upragnionego końca wojny okazała się przedwczesna. 5 listopada 1918 roku żydowskie sklepy zostały splądrowane przez miejscowych chłopów, domy również uległy grabieży i dewastacji przez polskich mieszkańców. Rozruchy antyżydowskie przyniosły dużo krzywdy i wielu rannych.  Dopiero tydzień później, w pierwszy dzień po dzyskaniu przez Polskę niepodległości, rozruchy dobiegły końca. Obecnie synagoga stoi pusta, choć do niedawna służyła jako sklep. Wcześniej pełniła funkcję biblioteki i piekarni. Na budynku brak jakiejkowliek wzmianki o pierwotnym przeznaczeniu tego miejsca. Po wojnie wygląd budynku zmienił się - zabudowano główne wejście oraz część okien. Żałuję, że nie udało mi się dotrzeć do fotek sprzed wojny. Może kiedyś je odnajdę. Udział procentowy Żydów w ogólnej liczbie mieszkańców Rozwadowa. aut. Rita Miernik dla "Smutne synagogi"    ______________________________________________ Jeśli już jesteśmy przy Synagodze w Stalowej Woli (Rozwadowie), koniecznie zapoznajcie się z NIESAMOWITĄ HISTORIĄ, która rozgrywała się w promieniu kilku kilometrów dookoła tego budynku! Epidemia, która ratowała życie?