{"version":"1.0","provider_name":"Smutne synagogi","provider_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl","title":"Synagoga w Dzia\u0142oszyczach - Smutne synagogi","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"UX6rqSH2aK\"><a href=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/07\/synagoga-w-dzialoszyczach\/\">Synagoga w Dzia\u0142oszyczach<\/a><\/blockquote><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/07\/synagoga-w-dzialoszyczach\/embed\/#?secret=UX6rqSH2aK\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#8222;Synagoga w Dzia\u0142oszyczach&#8221; &#8212; Smutne synagogi\" data-secret=\"UX6rqSH2aK\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe><script>\n\/*! This file is auto-generated *\/\n!function(d,l){\"use strict\";l.querySelector&&d.addEventListener&&\"undefined\"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),c=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display=\"none\";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):\"link\"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute(\"src\")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute(\"data-secret\"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t)),e.contentWindow.postMessage({message:\"ready\",secret:t},\"*\")},!1)))}(window,document);\n\/\/# sourceURL=https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-includes\/js\/wp-embed.min.js\n<\/script>\n","thumbnail_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/5255EB1D-225A-4A42-85E6-EBB64F031FD1.jpeg","thumbnail_width":1829,"thumbnail_height":2298,"description":"Niewiele miejsc po\u017cydowskich wywiera na mnie tak du\u017ce wra\u017cenie jak synagoga w Dzia\u0142oszycach. Zwykle nadszarpni\u0119te z\u0119bem czasu, pozbawione szacunku dla swojego baga\u017cu historycznego i kulturowego, dotkni\u0119te niewidzialn\u0105 d\u0142oni\u0105 w\u0105tpliwej estetyki miejsca nie by\u0142y jako\u015b szczeg\u00f3lnie spektakularne. Dzia\u0142oszyce mnie zdumia\u0142y, a ruiny kt\u00f3re zobaczy\u0142am s\u0142usznie okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 obietnic\u0105 ciekawej historii tego miejsca. Dzia\u0142oszyce s\u0105 miastem bardzo starym, a jego korzenie si\u0119gaj\u0105 XIII wieku. W po\u0142owie XIX wieku wzniesiono synagog\u0119, kt\u00f3r\u0105 widzicie na zdj\u0119ciu. W dobud\u00f3wce mie\u015bci\u0142a si\u0119 szko\u0142a \u017cydowska, \u0142a\u017ania, biblioteka ze zwojami i lokal mieszkalny miejscowego rabina. &nbsp; \u015aWI\u0118TOKRZYSKA JEROZOLIMA? W 1899 roku miasto zamieszkiwali w \u2026 90% \u017bydzi (!). W mi\u0119dzywojniu okre\u015blano Dzia\u0142oszyce mianem \u201estolicy \u017byd\u00f3w\u201d. \u00a0\u017bydzi byli tak znacz\u0105cym elementem tego miejsca, \u017ce zag\u0142ada totalna w czasie wojny zmniejszy\u0142a populacj\u0119 Dzia\u0142oszyc z prawie 6 tysi\u0119cy os\u00f3b do 2500. &nbsp; NIE TYLKO HOLOCAUST Hitlerowcy nie byli jedynym historycznym zmartwieniem ludno\u015bci \u017cydowskiej w Dzia\u0142oszycach. W roku 1918, do miasteczka wkroczy\u0142y oddzia\u0142y Hallera, kt\u00f3re znane by\u0142y ze swoich antysemickich postaw. To spowodowa\u0142o straty nie tylko finansowe, ale tak\u017ce w materiale ludzkim. \u017bydzi prowadzili w Dzia\u0142oszycach czynne \u017cycie gospodarcze, kulturalne i towarzyskie. Z archiw\u00f3w mo\u017cemy jednak przeczyta\u0107 o zabawnych z perspektywy czasu historiach wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w gminy z jej w\u0142adzami \u2013 kto\u015b by\u0142 oskar\u017cany o kombinowanie, kto\u015b ukrad\u0142 m\u0105k\u0119, kto\u015b postawi\u0142 c\u00f3rce pomnik za nieswoje pieni\u0105dze. ZABAWA W CHOWANEGO W 2002 roku miasto odwiedzili filmowcy. Jeden z nich zabra\u0142 na wypraw\u0119 swoich syn\u00f3w, aby poznali ludzi, kt\u00f3rzy ocalili ich dziadka zamieszka\u0142ego w tej okolicy przed laty. Tak powsta\u0142 film \u201eZabawa w chowanego\u201d, kt\u00f3ry potem uroczy\u015bcie ogl\u0105dano w miejscowej szkole. &nbsp; OBECNIE Synagoga by\u0142a miejscem dzia\u0142ania inicjatyw rewitalizacji. W programie PROW na lata 2017-2013 zabezpieczono ruiny zar\u00f3wno pod k\u0105tem architektonicznym jak i turystycznym \u2013 nie mo\u017cna wej\u015b\u0107 na jej teren. Plac przed synagog\u0105 wy\u0142o\u017cono kostk\u0105 i stworzono parking. Obecnie jak czytamy w projekcie z 2018 roku dotycz\u0105cym programu rewitalizacji Dzia\u0142oszyc. W latach 2018-21 planuje si\u0119 kolejne dzia\u0142ania: prace konserwatorskie na obiekcie, nasadzenia drzew, o\u015bwietlenie placu synagogi. &nbsp; Cho\u0107 nikt nie zamierza odbudowa\u0107 tego pi\u0119knego budynku, miasto dba o jego zachowanie i bezpiecze\u0144stwo. Po\u0142o\u017cenie synagogi jest ma\u0142o ciekawe, niemniej wida\u0107 starania w\u0142adz o zachowanie pami\u0119ci. Ciekawe jak jest ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w? &nbsp; __________________________________________ Zobacz tak\u017ce:"}