{"version":"1.0","provider_name":"Smutne synagogi","provider_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl","title":"Synagoga Bajs Nusn w Nowym S\u0105czu - Smutne synagogi","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"Gj2i5T5SlI\"><a href=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/05\/03\/synagoga-bajs-nusn-w-nowym-saczu\/\">Synagoga Bajs Nusn w Nowym S\u0105czu<\/a><\/blockquote><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/05\/03\/synagoga-bajs-nusn-w-nowym-saczu\/embed\/#?secret=Gj2i5T5SlI\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#8222;Synagoga Bajs Nusn w Nowym S\u0105czu&#8221; &#8212; Smutne synagogi\" data-secret=\"Gj2i5T5SlI\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe><script>\n\/*! This file is auto-generated *\/\n!function(d,l){\"use strict\";l.querySelector&&d.addEventListener&&\"undefined\"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),c=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display=\"none\";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):\"link\"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute(\"src\")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute(\"data-secret\"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t)),e.contentWindow.postMessage({message:\"ready\",secret:t},\"*\")},!1)))}(window,document);\n\/\/# sourceURL=https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-includes\/js\/wp-embed.min.js\n<\/script>\n","thumbnail_url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/2-1024x532.png","thumbnail_width":1024,"thumbnail_height":532,"description":"&nbsp; W Nowym S\u0105czu spo\u015br\u00f3d ponad 20 dom\u00f3w modlitwy przetrwa\u0142a g\u0142\u00f3wna, monumentalna i do\u015b\u0107 toporna synagoga oraz rozkosznie niepozorna synagoga \u2013 Bajs Nusn. Ta \u201eprzybud\u00f3wka\u201d przy kamienicy wygl\u0105da jak kostka cukru, kt\u00f3ra spad\u0142a obok fili\u017canki; jak budyneczek na osiedlu z instalacj\u0105, kt\u00f3rej tajniki znaj\u0105 tylko smutni panowie w kombinezonach w kolorze khaki, \u015bwiadcz\u0105cy us\u0142ugi dla zak\u0142adu gospodarki komunalnej i mieszkaniowej. Gdyby nie hebrajski napis \u201eSynagoga w S\u0105czu\u201d, ci\u0119\u017cko by\u0142oby j\u0105 wypatrze\u0107 zza chmury papierosowego dymu i rozwieszonych na ogrodzeniu dywan\u00f3w i innych tkanin wielkoformatowych. O dziwo jest to przybytek dzia\u0142aj\u0105cy \u2013 sporadycznie, gdy przychodzi ku temu czas, odbywaj\u0105 si\u0119 tu nabo\u017ce\u0144stwa &nbsp; &nbsp; Synagoga ta powsta\u0142a z inicjatywy chasydzkiej na prze\u0142omie wiek\u00f3w XIX i XX. Hitlerowcy ograbili wn\u0119trze budyneczku z wyposa\u017cenia i zdewastowali je. Jednak to p\u00f3\u017aniejsze lata, mocno powojenne dope\u0142ni\u0142y dzie\u0142a zniszczenia. Z powodu wydarze\u0144 marcowych w 1968 roku, z tysi\u0105ca przetrwa\u0142ych wojn\u0119 \u017byd\u00f3w nowos\u0105deckich zamieszkuj\u0105cych miasto, zosta\u0142o dw\u00f3ch. Wkr\u00f3tce i oni wyemigrowali z Polski. Synagog\u0119 zamkni\u0119to, urz\u0105dzono tam magazyn, a malowid\u0142a na\u015bcienne znikn\u0119\u0142y. \u017bydzi, kt\u00f3rzy \u201ezdecydowali si\u0119\u201d na wyjazd z Polski (nie by\u0142o tu jednak mowy o dobrowolno\u015bci), byli zobowi\u0105zani do podpisania dokument\u00f3w, kt\u00f3re pozbawia\u0142y ich polskiego obywatelstwa. Nie otrzymywali oni polskiego paszportu, a jedynie dokument ze wskazaniem na prawo wyjazdu z kraju, jednak bez mo\u017cliwo\u015bci powrotu do niego. W ten spos\u00f3b Polska straci\u0142a tysi\u0105ce obywateli, w tym wa\u017cne dla \u015bwiata nauki nazwiska: Ko\u0142akowskiego czy Baumana. Na przestrzeni dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, \u017bydzi stanowili 1\/3 mieszka\u0144c\u00f3w miasta. &nbsp; &nbsp; &nbsp;"}