{"id":238,"date":"2022-02-01T20:24:43","date_gmt":"2022-02-01T20:24:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?p=238"},"modified":"2022-02-01T21:07:27","modified_gmt":"2022-02-01T21:07:27","slug":"synagoga-w-slomnikach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/","title":{"rendered":"Synagoga w S\u0142omnikach"},"content":{"rendered":"
\"Synagoga

Synagoga w S\u0142omnikach, fot. Rita Miernik<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Dawno, dawno temu, cho\u0107 w sumie nie tak dawno, bo w okresie mi\u0119dzy 1863 rokiem, kiedy car Aleksander II wystosowa\u0142 akt emancypacyjny pozwalaj\u0105cy osiedla\u0107 si\u0119 \u017bydom w S\u0142omnikach, a 1942 rokiem, kiedy dosz\u0142o do masowej rzezi likwiduj\u0105cej ostatnich, \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik; za siedmioma marglowymi wzniesieniami i siedmioma i\u0142owymi pado\u0142ami Wy\u017cyny Miechowskiej, mieszka\u0142 \u017cydowski krawiec Szmul.<\/p>\n

By\u0142 on ojcem Chaji \u2013 dziewczyny tak pi\u0119knej, \u017ce wszyscy w miasteczku mieli zachwyca\u0107 si\u0119 jej urod\u0105. Szmul mia\u0142 jednak ogromne zmartwienie \u2013 obieca\u0142 r\u0119k\u0119 c\u00f3rki synowi swojego przyjaciela \u2013 szewca Wassermana. Kiedy podejmowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, Wassermanowi mia\u0142o wie\u015b\u0107 si\u0119 bardzo dobrze \u017cyciowo i zawodowo. Jednak z\u00a0biegiem lat interes Wassermana podupad\u0142, przez co Berek przesta\u0142 by\u0107 kandydatem atrakcyjnym w oczach ojca pi\u0119knej Chaji. Szmul chcia\u0142 zapewni\u0107 jej pewn\u0105 i dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 u boku zaradnego i bogatego kupca. Postanowi\u0142 wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zorganizowa\u0142 narzeczonego dla Chaji, nakazuj\u0105c jednocze\u015bnie Berkowi zaprzestanie zalot\u00f3w do jego c\u00f3rki. Szmul nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 jednego \u2013 dwoje m\u0142odych \u0142\u0105czy\u0142o ju\u017c silne uczucie.<\/p>\n

\"Wej\u015bcie

Wej\u015bcie do synagogi w S\u0142omnikach, fot. R. Miernik<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

W dniu za\u015blubin Chaji z kupcem, Berek zmar\u0142. Kala, czyli panna m\u0142oda, szykuj\u0105ca si\u0119 do tradycyjnego ta\u0144ca, mimo \u017ce nie wiedzia\u0142a o tragicznym losie ukochanego, pora\u017cona jak\u0105\u015b przedziwn\u0105 moc\u0105, zemdla\u0142a, upadaj\u0105c na ziemi\u0119. Rodzina i go\u015bcie zrzucili to na karb zm\u0119czenia i nadmiar emocji zwi\u0105zanych z zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Jednak tylko rabin domy\u015bli\u0142 si\u0119, co tak naprawd\u0119 si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n

Berek umieraj\u0105c mia\u0142 jedno pragnienie \u2013 aby jego duch po \u015bmierci wst\u0105pi\u0142 w cia\u0142o ukochanej. W folklorze \u017cydowskim takie zjawisko nazywano dybukiem. Duch zmar\u0142ej osoby opanowuje cielesno\u015b\u0107 \u017cywej osoby - mo\u017ce przemawia\u0107 jej ustami, zmienia\u0107 jej osobowo\u015b\u0107. Chaja niczym Karusia z \u201eRomantyczno\u015bci\u201d Mickiewicza zacz\u0119\u0142a zachowywa\u0107 si\u0119 dziwnie. \"To strzela wko\u0142o oczyma, to si\u0119 \u0142zami zaleje; co\u015b niby chwyta, co\u015b niby trzyma; rozp\u0142acze si\u0119 i za\u015bmieje\"<\/em>. Jej stan \u201eob\u0142\u0105kania\u201d okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 wspania\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik, kt\u00f3rzy za\u015bmiewali si\u0119 do rozpuku, patrz\u0105c jak drobne cia\u0142o Chaji miota si\u0119 i szamocze.<\/p>\n

Podobno Dybuka mo\u017cna si\u0119 pozby\u0107. Rabin odprawiaj\u0105c egzorcyzmy na osobie opanowanej przez dusz\u0119 zmar\u0142ego mia\u0142y zmusi\u0107 dybuka do opuszczenia cia\u0142a przez ma\u0142y palec u nogi. Jednak rabin bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142 rozerwa\u0107 splecione ciasno dusze kochank\u00f3w. Nied\u0142ugo potem Chaja zmar\u0142a. Jej ojciec, Szmul by\u0142 ca\u0142kowicie skompromitowany w S\u0142omnikach. Dusza Berka nie chcia\u0142a szuka\u0107 ju\u017c schronienia w innym ciele, w\u0142\u00f3czy\u0142a si\u0119 po uliczkach podkrakowskiego miasteczka. Gdy hitlerowcy zdewastowali synagog\u0119, Berek zaszy\u0142 si\u0119 w jej murach i po dzi\u015b dzie\u0144 miota si\u0119 w rozpaczy, nie mog\u0105c znale\u017a\u0107 ukojenia po niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej przysz\u0142o mu do\u015bwiadczy\u0107.<\/p>\n

To co prawa tylko miejska legenda, ale synagoga w S\u0142omnikach swoim wygl\u0105dem idealnie nadaje si\u0119 na siedzib\u0119 dla ducha. Jest usytuowana do\u015b\u0107 dziwacznie, bo przy dzisiejszej drodze S7, gdzie straszy pustymi okiennicami i odpadaj\u0105cymi fragmentami niszczej\u0105cej fasady. Po wojnie budynek s\u0142u\u017cy\u0142 jako kino, a potem magazyny. Na chwil\u0119 przed tym, jak w 1997 roku w\u0142asno\u015b\u0107 synagogi wr\u00f3ci\u0142a do\u00a0gminy wyznaniowej, dzia\u0142a\u0142a tam fabryka prezerwatyw. Obecnie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy \u017cydowskiej, kt\u00f3ra chcia\u0142a wydzier\u017cawi\u0107 j\u0105 miastu pod stworzenie tam o\u015brodka zdrowia, jednak radni nie chcieli skorzysta\u0107 z takiej propozycji obawiaj\u0105c si\u0119 inwestycji pieni\u0119\u017cnych poczynionych na rzecz \u201enieswojego\u201d budynku.<\/p>\n

____________________________________<\/p>\n

\"Tablice

Tablice pami\u0105tkowe na fasadzie synagogi w S\u0142omnikach, fot. R. Miernik<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

W S\u0142omnikach \u017bydzi stanowili ok. 30% wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, w 1945 roku do S\u0142omnik powr\u00f3cili nieliczni, przetrwali \u017bydzi. Dosz\u0142o wtedy do wyst\u0105pie\u0144 antysemickich, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zamordowania kilku os\u00f3b.<\/p>\n

- To by\u0142o straszne. [Moja matka] prze\u017cy\u0142a przecie\u017c ca\u0142\u0105 wojn\u0119, obozy i prze\u015bladowanie niemieckie, a zgin\u0119\u0142a u siebie w S\u0142omnikach. Z r\u0105k Polak\u00f3w. Do dzi\u015b jest to moje najbole\u015bniejsze wspomnienie. Dlatego z tak\u0105 niech\u0119ci\u0105 wracam pami\u0119ci\u0105 do lat sp\u0119dzonych w moim miasteczku<\/p><\/blockquote>\n

- opowiada Rachela Knobler, by\u0142a mieszkanka S\u0142omnik, kt\u00f3ra wraz z\u00a0\u017cyj\u0105cymi cz\u0142onkiniami rodziny chcia\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do domu po wojnie, a kt\u00f3rej matk\u0119 zamordowano w\u0142a\u015bnie w jej rodzinnym miasteczku po zako\u0144czeniu wojny. W podobny spos\u00f3b gin\u0119li tak\u017ce inni, powracaj\u0105cy mieszka\u0144cy miasteczka. Jak spekuluje Rachela, pogromy opr\u00f3cz antysemityzmu i strachu wywo\u0142a\u0142a kwestia w\u0142asno\u015bci:<\/p>\n

\u201egdy przyjecha\u0142y\u015bmy do S\u0142omnik w naszym domu mieszkali obcy ludzie. Polacy s\u0105dzili, \u017ce zechcemy odzyska\u0107 nasze rzeczy. Zrobi\u0142o si\u0119 niebezpiecznie\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

\"Ilo\u015b\u0107

Ilo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w S\u0142omnikach procentowo, wyk. R.Miernik<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"Synagoga

Synagoga S\u0142omnikach, widok na ulic\u0119 za synagog\u0105 fot. R. Miernik<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe:<\/p>\n

    \n
  • https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/miejscowosci\/s\/965-slomniki\/99-historia-spolecznosci\/138035-historia-spolecznosci#footnote7_wyw3rma<\/li>\n
  • Kwiek J.,\u00a0\u017bydzi, \u0141emkowie, S\u0142owacy w wojew\u00f3dztwie krakowskim w latach 1945\u20131949\/50, Krak\u00f3w 1998, ss. 24\u201325.<\/li>\n
  • https:\/\/wyborcza.pl\/7,75968,24822678,wojna-zydowska-2019-tym-gorzej-dla-faktow.html<\/li>\n
  • https:\/\/dziennikpolski24.pl\/slomniki-synagoga-nie-bedzie-juz-straszyc\/ar\/3163786<\/li>\n
  • https:\/\/dziennikpolski24.pl\/mroczna-historia-z-malego-miasteczka\/ar\/3175742<\/li>\n
  • https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wy\u017cyna_Miechowska<\/li>\n
  • http:\/\/mgckslomniki.pl\/ck\/index.php\/muzeum\/publikacje\/category\/2-legendy?download=1:dybuk-ze-starej-synagogi-w-slomnikach<\/li>\n
  • http:\/\/www.24ikp.pl\/skarby\/miejsca\/arch\/rozne_slomniki_synagoga\/art.php<\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Dawno, dawno temu, cho\u0107 w sumie nie tak dawno, bo w okresie mi\u0119dzy 1863 rokiem, kiedy car Aleksander II wystosowa\u0142 akt emancypacyjny pozwalaj\u0105cy osiedla\u0107 si\u0119 \u017bydom w S\u0142omnikach, a 1942 rokiem, kiedy dosz\u0142o do masowej rzezi likwiduj\u0105cej ostatnich, \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik; za siedmioma marglowymi wzniesieniami i siedmioma i\u0142owymi pado\u0142ami Wy\u017cyny Miechowskiej, mieszka\u0142 \u017cydowski krawiec Szmul. By\u0142 on ojcem Chaji \u2013 dziewczyny tak pi\u0119knej, \u017ce wszyscy w miasteczku mieli zachwyca\u0107 si\u0119 jej urod\u0105. Szmul mia\u0142 jednak ogromne zmartwienie \u2013 obieca\u0142 r\u0119k\u0119 c\u00f3rki synowi swojego przyjaciela \u2013 szewca Wassermana. Kiedy podejmowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, Wassermanowi mia\u0142o wie\u015b\u0107 si\u0119 bardzo dobrze \u017cyciowo i zawodowo. Jednak z\u00a0biegiem lat interes Wassermana podupad\u0142, przez co Berek przesta\u0142 by\u0107 kandydatem atrakcyjnym w oczach ojca pi\u0119knej Chaji. Szmul chcia\u0142 zapewni\u0107 jej pewn\u0105 i dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 u boku zaradnego i bogatego kupca. Postanowi\u0142 wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zorganizowa\u0142 narzeczonego dla Chaji, nakazuj\u0105c jednocze\u015bnie Berkowi zaprzestanie zalot\u00f3w do jego c\u00f3rki. Szmul nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 jednego \u2013 dwoje m\u0142odych \u0142\u0105czy\u0142o ju\u017c silne uczucie.   W dniu za\u015blubin Chaji z kupcem, Berek zmar\u0142. Kala, czyli panna m\u0142oda, szykuj\u0105ca si\u0119 do tradycyjnego ta\u0144ca, mimo \u017ce nie wiedzia\u0142a o tragicznym losie ukochanego, pora\u017cona jak\u0105\u015b przedziwn\u0105 moc\u0105, zemdla\u0142a, upadaj\u0105c na ziemi\u0119. Rodzina i go\u015bcie zrzucili to na karb zm\u0119czenia i nadmiar emocji zwi\u0105zanych z zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Jednak tylko rabin domy\u015bli\u0142 si\u0119, co tak naprawd\u0119 si\u0119 sta\u0142o. Berek umieraj\u0105c mia\u0142 jedno pragnienie \u2013 aby jego duch po \u015bmierci wst\u0105pi\u0142 w cia\u0142o ukochanej. W folklorze \u017cydowskim takie zjawisko nazywano dybukiem. Duch zmar\u0142ej osoby opanowuje cielesno\u015b\u0107 \u017cywej osoby - mo\u017ce przemawia\u0107 jej ustami, zmienia\u0107 jej osobowo\u015b\u0107. Chaja niczym Karusia z \u201eRomantyczno\u015bci\u201d Mickiewicza zacz\u0119\u0142a zachowywa\u0107 si\u0119 dziwnie. \"To strzela wko\u0142o oczyma, to si\u0119 \u0142zami zaleje; co\u015b niby chwyta, co\u015b niby trzyma; rozp\u0142acze si\u0119 i za\u015bmieje\". Jej stan \u201eob\u0142\u0105kania\u201d okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 wspania\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik, kt\u00f3rzy za\u015bmiewali si\u0119 do rozpuku, patrz\u0105c jak drobne cia\u0142o Chaji miota si\u0119 i szamocze. Podobno Dybuka mo\u017cna si\u0119 pozby\u0107. Rabin odprawiaj\u0105c egzorcyzmy na osobie opanowanej przez dusz\u0119 zmar\u0142ego mia\u0142y zmusi\u0107 dybuka do opuszczenia cia\u0142a przez ma\u0142y palec u nogi. Jednak rabin bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142 rozerwa\u0107 splecione ciasno dusze kochank\u00f3w. Nied\u0142ugo potem Chaja zmar\u0142a. Jej ojciec, Szmul by\u0142 ca\u0142kowicie skompromitowany w S\u0142omnikach. Dusza Berka nie chcia\u0142a szuka\u0107 ju\u017c schronienia w innym ciele, w\u0142\u00f3czy\u0142a si\u0119 po uliczkach podkrakowskiego miasteczka. Gdy hitlerowcy zdewastowali synagog\u0119, Berek zaszy\u0142 si\u0119 w jej murach i po dzi\u015b dzie\u0144 miota si\u0119 w rozpaczy, nie mog\u0105c znale\u017a\u0107 ukojenia po niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej przysz\u0142o mu do\u015bwiadczy\u0107. To co prawa tylko miejska legenda, ale synagoga w S\u0142omnikach swoim wygl\u0105dem idealnie nadaje si\u0119 na siedzib\u0119 dla ducha. Jest usytuowana do\u015b\u0107 dziwacznie, bo przy dzisiejszej drodze S7, gdzie straszy pustymi okiennicami i odpadaj\u0105cymi fragmentami niszczej\u0105cej fasady. Po wojnie budynek s\u0142u\u017cy\u0142 jako kino, a potem magazyny. Na chwil\u0119 przed tym, jak w 1997 roku w\u0142asno\u015b\u0107 synagogi wr\u00f3ci\u0142a do\u00a0gminy wyznaniowej, dzia\u0142a\u0142a tam fabryka prezerwatyw. Obecnie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy \u017cydowskiej, kt\u00f3ra chcia\u0142a wydzier\u017cawi\u0107 j\u0105 miastu pod stworzenie tam o\u015brodka zdrowia, jednak radni nie chcieli skorzysta\u0107 z takiej propozycji obawiaj\u0105c si\u0119 inwestycji pieni\u0119\u017cnych poczynionych na rzecz \u201enieswojego\u201d budynku. ____________________________________   W S\u0142omnikach \u017bydzi stanowili ok. 30% wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, w 1945 roku do S\u0142omnik powr\u00f3cili nieliczni, przetrwali \u017bydzi. Dosz\u0142o wtedy do wyst\u0105pie\u0144 antysemickich, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zamordowania kilku os\u00f3b. - To by\u0142o straszne. [Moja matka] prze\u017cy\u0142a przecie\u017c ca\u0142\u0105 wojn\u0119, obozy i prze\u015bladowanie niemieckie, a zgin\u0119\u0142a u siebie w S\u0142omnikach. Z r\u0105k Polak\u00f3w. Do dzi\u015b jest to moje najbole\u015bniejsze wspomnienie. Dlatego z tak\u0105 niech\u0119ci\u0105 wracam pami\u0119ci\u0105 do lat sp\u0119dzonych w moim miasteczku - opowiada Rachela Knobler, by\u0142a mieszkanka S\u0142omnik, kt\u00f3ra wraz z\u00a0\u017cyj\u0105cymi cz\u0142onkiniami rodziny chcia\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do domu po wojnie, a kt\u00f3rej matk\u0119 zamordowano w\u0142a\u015bnie w jej rodzinnym miasteczku po zako\u0144czeniu wojny. W podobny spos\u00f3b gin\u0119li tak\u017ce inni, powracaj\u0105cy mieszka\u0144cy miasteczka. Jak spekuluje Rachela, pogromy opr\u00f3cz antysemityzmu i strachu wywo\u0142a\u0142a kwestia w\u0142asno\u015bci: \u201egdy przyjecha\u0142y\u015bmy do S\u0142omnik w naszym domu mieszkali obcy ludzie. Polacy s\u0105dzili, \u017ce zechcemy odzyska\u0107 nasze rzeczy. Zrobi\u0142o si\u0119 niebezpiecznie\u201d.     Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe: https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/miejscowosci\/s\/965-slomniki\/99-historia-spolecznosci\/138035-historia-spolecznosci#footnote7_wyw3rma Kwiek J.,\u00a0\u017bydzi, \u0141emkowie, S\u0142owacy w wojew\u00f3dztwie krakowskim w latach 1945\u20131949\/50, Krak\u00f3w 1998, ss. 24\u201325. https:\/\/wyborcza.pl\/7,75968,24822678,wojna-zydowska-2019-tym-gorzej-dla-faktow.html https:\/\/dziennikpolski24.pl\/slomniki-synagoga-nie-bedzie-juz-straszyc\/ar\/3163786 https:\/\/dziennikpolski24.pl\/mroczna-historia-z-malego-miasteczka\/ar\/3175742 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wy\u017cyna_Miechowska http:\/\/mgckslomniki.pl\/ck\/index.php\/muzeum\/publikacje\/category\/2-legendy?download=1:dybuk-ze-starej-synagogi-w-slomnikach http:\/\/www.24ikp.pl\/skarby\/miejsca\/arch\/rozne_slomniki_synagoga\/art.php<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":240,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[24,29,25,23,26,14,27,28,4],"class_list":["post-238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-smutne-synagogi","tag-dybuk","tag-pogrom","tag-romans","tag-slomniki","tag-smutne","tag-smutnesynagogi","tag-syangogi","tag-synagoga","tag-zydzi"],"aioseo_notices":[],"yoast_head":"\nSynagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Synagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"  Dawno, dawno temu, cho\u0107 w sumie nie tak dawno, bo w okresie mi\u0119dzy 1863 rokiem, kiedy car Aleksander II wystosowa\u0142 akt emancypacyjny pozwalaj\u0105cy osiedla\u0107 si\u0119 \u017bydom w S\u0142omnikach, a 1942 rokiem, kiedy dosz\u0142o do masowej rzezi likwiduj\u0105cej ostatnich, \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik; za siedmioma marglowymi wzniesieniami i siedmioma i\u0142owymi pado\u0142ami Wy\u017cyny Miechowskiej, mieszka\u0142 \u017cydowski krawiec Szmul. By\u0142 on ojcem Chaji \u2013 dziewczyny tak pi\u0119knej, \u017ce wszyscy w miasteczku mieli zachwyca\u0107 si\u0119 jej urod\u0105. Szmul mia\u0142 jednak ogromne zmartwienie \u2013 obieca\u0142 r\u0119k\u0119 c\u00f3rki synowi swojego przyjaciela \u2013 szewca Wassermana. Kiedy podejmowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, Wassermanowi mia\u0142o wie\u015b\u0107 si\u0119 bardzo dobrze \u017cyciowo i zawodowo. Jednak z\u00a0biegiem lat interes Wassermana podupad\u0142, przez co Berek przesta\u0142 by\u0107 kandydatem atrakcyjnym w oczach ojca pi\u0119knej Chaji. Szmul chcia\u0142 zapewni\u0107 jej pewn\u0105 i dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 u boku zaradnego i bogatego kupca. Postanowi\u0142 wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zorganizowa\u0142 narzeczonego dla Chaji, nakazuj\u0105c jednocze\u015bnie Berkowi zaprzestanie zalot\u00f3w do jego c\u00f3rki. Szmul nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 jednego \u2013 dwoje m\u0142odych \u0142\u0105czy\u0142o ju\u017c silne uczucie.   W dniu za\u015blubin Chaji z kupcem, Berek zmar\u0142. Kala, czyli panna m\u0142oda, szykuj\u0105ca si\u0119 do tradycyjnego ta\u0144ca, mimo \u017ce nie wiedzia\u0142a o tragicznym losie ukochanego, pora\u017cona jak\u0105\u015b przedziwn\u0105 moc\u0105, zemdla\u0142a, upadaj\u0105c na ziemi\u0119. Rodzina i go\u015bcie zrzucili to na karb zm\u0119czenia i nadmiar emocji zwi\u0105zanych z zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Jednak tylko rabin domy\u015bli\u0142 si\u0119, co tak naprawd\u0119 si\u0119 sta\u0142o. Berek umieraj\u0105c mia\u0142 jedno pragnienie \u2013 aby jego duch po \u015bmierci wst\u0105pi\u0142 w cia\u0142o ukochanej. W folklorze \u017cydowskim takie zjawisko nazywano dybukiem. Duch zmar\u0142ej osoby opanowuje cielesno\u015b\u0107 \u017cywej osoby - mo\u017ce przemawia\u0107 jej ustami, zmienia\u0107 jej osobowo\u015b\u0107. Chaja niczym Karusia z \u201eRomantyczno\u015bci\u201d Mickiewicza zacz\u0119\u0142a zachowywa\u0107 si\u0119 dziwnie. "To strzela wko\u0142o oczyma, to si\u0119 \u0142zami zaleje; co\u015b niby chwyta, co\u015b niby trzyma; rozp\u0142acze si\u0119 i za\u015bmieje". Jej stan \u201eob\u0142\u0105kania\u201d okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 wspania\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik, kt\u00f3rzy za\u015bmiewali si\u0119 do rozpuku, patrz\u0105c jak drobne cia\u0142o Chaji miota si\u0119 i szamocze. Podobno Dybuka mo\u017cna si\u0119 pozby\u0107. Rabin odprawiaj\u0105c egzorcyzmy na osobie opanowanej przez dusz\u0119 zmar\u0142ego mia\u0142y zmusi\u0107 dybuka do opuszczenia cia\u0142a przez ma\u0142y palec u nogi. Jednak rabin bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142 rozerwa\u0107 splecione ciasno dusze kochank\u00f3w. Nied\u0142ugo potem Chaja zmar\u0142a. Jej ojciec, Szmul by\u0142 ca\u0142kowicie skompromitowany w S\u0142omnikach. Dusza Berka nie chcia\u0142a szuka\u0107 ju\u017c schronienia w innym ciele, w\u0142\u00f3czy\u0142a si\u0119 po uliczkach podkrakowskiego miasteczka. Gdy hitlerowcy zdewastowali synagog\u0119, Berek zaszy\u0142 si\u0119 w jej murach i po dzi\u015b dzie\u0144 miota si\u0119 w rozpaczy, nie mog\u0105c znale\u017a\u0107 ukojenia po niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej przysz\u0142o mu do\u015bwiadczy\u0107. To co prawa tylko miejska legenda, ale synagoga w S\u0142omnikach swoim wygl\u0105dem idealnie nadaje si\u0119 na siedzib\u0119 dla ducha. Jest usytuowana do\u015b\u0107 dziwacznie, bo przy dzisiejszej drodze S7, gdzie straszy pustymi okiennicami i odpadaj\u0105cymi fragmentami niszczej\u0105cej fasady. Po wojnie budynek s\u0142u\u017cy\u0142 jako kino, a potem magazyny. Na chwil\u0119 przed tym, jak w 1997 roku w\u0142asno\u015b\u0107 synagogi wr\u00f3ci\u0142a do\u00a0gminy wyznaniowej, dzia\u0142a\u0142a tam fabryka prezerwatyw. Obecnie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy \u017cydowskiej, kt\u00f3ra chcia\u0142a wydzier\u017cawi\u0107 j\u0105 miastu pod stworzenie tam o\u015brodka zdrowia, jednak radni nie chcieli skorzysta\u0107 z takiej propozycji obawiaj\u0105c si\u0119 inwestycji pieni\u0119\u017cnych poczynionych na rzecz \u201enieswojego\u201d budynku. ____________________________________   W S\u0142omnikach \u017bydzi stanowili ok. 30% wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, w 1945 roku do S\u0142omnik powr\u00f3cili nieliczni, przetrwali \u017bydzi. Dosz\u0142o wtedy do wyst\u0105pie\u0144 antysemickich, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zamordowania kilku os\u00f3b. - To by\u0142o straszne. [Moja matka] prze\u017cy\u0142a przecie\u017c ca\u0142\u0105 wojn\u0119, obozy i prze\u015bladowanie niemieckie, a zgin\u0119\u0142a u siebie w S\u0142omnikach. Z r\u0105k Polak\u00f3w. Do dzi\u015b jest to moje najbole\u015bniejsze wspomnienie. Dlatego z tak\u0105 niech\u0119ci\u0105 wracam pami\u0119ci\u0105 do lat sp\u0119dzonych w moim miasteczku - opowiada Rachela Knobler, by\u0142a mieszkanka S\u0142omnik, kt\u00f3ra wraz z\u00a0\u017cyj\u0105cymi cz\u0142onkiniami rodziny chcia\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do domu po wojnie, a kt\u00f3rej matk\u0119 zamordowano w\u0142a\u015bnie w jej rodzinnym miasteczku po zako\u0144czeniu wojny. W podobny spos\u00f3b gin\u0119li tak\u017ce inni, powracaj\u0105cy mieszka\u0144cy miasteczka. Jak spekuluje Rachela, pogromy opr\u00f3cz antysemityzmu i strachu wywo\u0142a\u0142a kwestia w\u0142asno\u015bci: \u201egdy przyjecha\u0142y\u015bmy do S\u0142omnik w naszym domu mieszkali obcy ludzie. Polacy s\u0105dzili, \u017ce zechcemy odzyska\u0107 nasze rzeczy. Zrobi\u0142o si\u0119 niebezpiecznie\u201d.     Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe: https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/miejscowosci\/s\/965-slomniki\/99-historia-spolecznosci\/138035-historia-spolecznosci#footnote7_wyw3rma Kwiek J.,\u00a0\u017bydzi, \u0141emkowie, S\u0142owacy w wojew\u00f3dztwie krakowskim w latach 1945\u20131949\/50, Krak\u00f3w 1998, ss. 24\u201325. https:\/\/wyborcza.pl\/7,75968,24822678,wojna-zydowska-2019-tym-gorzej-dla-faktow.html https:\/\/dziennikpolski24.pl\/slomniki-synagoga-nie-bedzie-juz-straszyc\/ar\/3163786 https:\/\/dziennikpolski24.pl\/mroczna-historia-z-malego-miasteczka\/ar\/3175742 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wy\u017cyna_Miechowska http:\/\/mgckslomniki.pl\/ck\/index.php\/muzeum\/publikacje\/category\/2-legendy?download=1:dybuk-ze-starej-synagogi-w-slomnikach http:\/\/www.24ikp.pl\/skarby\/miejsca\/arch\/rozne_slomniki_synagoga\/art.php\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Smutne synagogi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-01T20:24:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-02-01T21:07:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"headline\":\"Synagoga w S\u0142omnikach\",\"datePublished\":\"2022-02-01T20:24:43+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-01T21:07:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/\"},\"wordCount\":961,\"commentCount\":2,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/IMG_9585-2-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"dybuk\",\"pogrom\",\"romans\",\"s\u0142omniki\",\"smutne\",\"smutnesynagogi\",\"syangogi\",\"synagoga\",\"\u017cydzi\"],\"articleSection\":[\"smutne synagogi\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/\",\"name\":\"Synagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/IMG_9585-2-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2022-02-01T20:24:43+00:00\",\"dateModified\":\"2022-02-01T21:07:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/IMG_9585-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/02\\\/IMG_9585-2-scaled.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1536,\"caption\":\"Synagoga w S\u0142omnikach, fot. Rita Miernik\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/02\\\/01\\\/synagoga-w-slomnikach\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Synagoga w S\u0142omnikach\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/\",\"name\":\"Smutne synagogi\",\"description\":\"Robi\u0119 zdj\u0119cia synagogom i obiektom po\u017cydowskim, które zabija polska szko\u0142a reklamy i ochrony zabytków\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"width\":1920,\"height\":450,\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Synagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Synagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi","og_description":"  Dawno, dawno temu, cho\u0107 w sumie nie tak dawno, bo w okresie mi\u0119dzy 1863 rokiem, kiedy car Aleksander II wystosowa\u0142 akt emancypacyjny pozwalaj\u0105cy osiedla\u0107 si\u0119 \u017bydom w S\u0142omnikach, a 1942 rokiem, kiedy dosz\u0142o do masowej rzezi likwiduj\u0105cej ostatnich, \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik; za siedmioma marglowymi wzniesieniami i siedmioma i\u0142owymi pado\u0142ami Wy\u017cyny Miechowskiej, mieszka\u0142 \u017cydowski krawiec Szmul. By\u0142 on ojcem Chaji \u2013 dziewczyny tak pi\u0119knej, \u017ce wszyscy w miasteczku mieli zachwyca\u0107 si\u0119 jej urod\u0105. Szmul mia\u0142 jednak ogromne zmartwienie \u2013 obieca\u0142 r\u0119k\u0119 c\u00f3rki synowi swojego przyjaciela \u2013 szewca Wassermana. Kiedy podejmowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119, Wassermanowi mia\u0142o wie\u015b\u0107 si\u0119 bardzo dobrze \u017cyciowo i zawodowo. Jednak z\u00a0biegiem lat interes Wassermana podupad\u0142, przez co Berek przesta\u0142 by\u0107 kandydatem atrakcyjnym w oczach ojca pi\u0119knej Chaji. Szmul chcia\u0142 zapewni\u0107 jej pewn\u0105 i dobr\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 u boku zaradnego i bogatego kupca. Postanowi\u0142 wzi\u0105\u0107 sprawy w swoje r\u0119ce i zorganizowa\u0142 narzeczonego dla Chaji, nakazuj\u0105c jednocze\u015bnie Berkowi zaprzestanie zalot\u00f3w do jego c\u00f3rki. Szmul nie wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 jednego \u2013 dwoje m\u0142odych \u0142\u0105czy\u0142o ju\u017c silne uczucie.   W dniu za\u015blubin Chaji z kupcem, Berek zmar\u0142. Kala, czyli panna m\u0142oda, szykuj\u0105ca si\u0119 do tradycyjnego ta\u0144ca, mimo \u017ce nie wiedzia\u0142a o tragicznym losie ukochanego, pora\u017cona jak\u0105\u015b przedziwn\u0105 moc\u0105, zemdla\u0142a, upadaj\u0105c na ziemi\u0119. Rodzina i go\u015bcie zrzucili to na karb zm\u0119czenia i nadmiar emocji zwi\u0105zanych z zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Jednak tylko rabin domy\u015bli\u0142 si\u0119, co tak naprawd\u0119 si\u0119 sta\u0142o. Berek umieraj\u0105c mia\u0142 jedno pragnienie \u2013 aby jego duch po \u015bmierci wst\u0105pi\u0142 w cia\u0142o ukochanej. W folklorze \u017cydowskim takie zjawisko nazywano dybukiem. Duch zmar\u0142ej osoby opanowuje cielesno\u015b\u0107 \u017cywej osoby - mo\u017ce przemawia\u0107 jej ustami, zmienia\u0107 jej osobowo\u015b\u0107. Chaja niczym Karusia z \u201eRomantyczno\u015bci\u201d Mickiewicza zacz\u0119\u0142a zachowywa\u0107 si\u0119 dziwnie. \"To strzela wko\u0142o oczyma, to si\u0119 \u0142zami zaleje; co\u015b niby chwyta, co\u015b niby trzyma; rozp\u0142acze si\u0119 i za\u015bmieje\". Jej stan \u201eob\u0142\u0105kania\u201d okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 wspania\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w S\u0142omnik, kt\u00f3rzy za\u015bmiewali si\u0119 do rozpuku, patrz\u0105c jak drobne cia\u0142o Chaji miota si\u0119 i szamocze. Podobno Dybuka mo\u017cna si\u0119 pozby\u0107. Rabin odprawiaj\u0105c egzorcyzmy na osobie opanowanej przez dusz\u0119 zmar\u0142ego mia\u0142y zmusi\u0107 dybuka do opuszczenia cia\u0142a przez ma\u0142y palec u nogi. Jednak rabin bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142 rozerwa\u0107 splecione ciasno dusze kochank\u00f3w. Nied\u0142ugo potem Chaja zmar\u0142a. Jej ojciec, Szmul by\u0142 ca\u0142kowicie skompromitowany w S\u0142omnikach. Dusza Berka nie chcia\u0142a szuka\u0107 ju\u017c schronienia w innym ciele, w\u0142\u00f3czy\u0142a si\u0119 po uliczkach podkrakowskiego miasteczka. Gdy hitlerowcy zdewastowali synagog\u0119, Berek zaszy\u0142 si\u0119 w jej murach i po dzi\u015b dzie\u0144 miota si\u0119 w rozpaczy, nie mog\u0105c znale\u017a\u0107 ukojenia po niespe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej przysz\u0142o mu do\u015bwiadczy\u0107. To co prawa tylko miejska legenda, ale synagoga w S\u0142omnikach swoim wygl\u0105dem idealnie nadaje si\u0119 na siedzib\u0119 dla ducha. Jest usytuowana do\u015b\u0107 dziwacznie, bo przy dzisiejszej drodze S7, gdzie straszy pustymi okiennicami i odpadaj\u0105cymi fragmentami niszczej\u0105cej fasady. Po wojnie budynek s\u0142u\u017cy\u0142 jako kino, a potem magazyny. Na chwil\u0119 przed tym, jak w 1997 roku w\u0142asno\u015b\u0107 synagogi wr\u00f3ci\u0142a do\u00a0gminy wyznaniowej, dzia\u0142a\u0142a tam fabryka prezerwatyw. Obecnie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 gminy \u017cydowskiej, kt\u00f3ra chcia\u0142a wydzier\u017cawi\u0107 j\u0105 miastu pod stworzenie tam o\u015brodka zdrowia, jednak radni nie chcieli skorzysta\u0107 z takiej propozycji obawiaj\u0105c si\u0119 inwestycji pieni\u0119\u017cnych poczynionych na rzecz \u201enieswojego\u201d budynku. ____________________________________   W S\u0142omnikach \u017bydzi stanowili ok. 30% wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, w 1945 roku do S\u0142omnik powr\u00f3cili nieliczni, przetrwali \u017bydzi. Dosz\u0142o wtedy do wyst\u0105pie\u0144 antysemickich, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zamordowania kilku os\u00f3b. - To by\u0142o straszne. [Moja matka] prze\u017cy\u0142a przecie\u017c ca\u0142\u0105 wojn\u0119, obozy i prze\u015bladowanie niemieckie, a zgin\u0119\u0142a u siebie w S\u0142omnikach. Z r\u0105k Polak\u00f3w. Do dzi\u015b jest to moje najbole\u015bniejsze wspomnienie. Dlatego z tak\u0105 niech\u0119ci\u0105 wracam pami\u0119ci\u0105 do lat sp\u0119dzonych w moim miasteczku - opowiada Rachela Knobler, by\u0142a mieszkanka S\u0142omnik, kt\u00f3ra wraz z\u00a0\u017cyj\u0105cymi cz\u0142onkiniami rodziny chcia\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do domu po wojnie, a kt\u00f3rej matk\u0119 zamordowano w\u0142a\u015bnie w jej rodzinnym miasteczku po zako\u0144czeniu wojny. W podobny spos\u00f3b gin\u0119li tak\u017ce inni, powracaj\u0105cy mieszka\u0144cy miasteczka. Jak spekuluje Rachela, pogromy opr\u00f3cz antysemityzmu i strachu wywo\u0142a\u0142a kwestia w\u0142asno\u015bci: \u201egdy przyjecha\u0142y\u015bmy do S\u0142omnik w naszym domu mieszkali obcy ludzie. Polacy s\u0105dzili, \u017ce zechcemy odzyska\u0107 nasze rzeczy. Zrobi\u0142o si\u0119 niebezpiecznie\u201d.     Materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe: https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/miejscowosci\/s\/965-slomniki\/99-historia-spolecznosci\/138035-historia-spolecznosci#footnote7_wyw3rma Kwiek J.,\u00a0\u017bydzi, \u0141emkowie, S\u0142owacy w wojew\u00f3dztwie krakowskim w latach 1945\u20131949\/50, Krak\u00f3w 1998, ss. 24\u201325. https:\/\/wyborcza.pl\/7,75968,24822678,wojna-zydowska-2019-tym-gorzej-dla-faktow.html https:\/\/dziennikpolski24.pl\/slomniki-synagoga-nie-bedzie-juz-straszyc\/ar\/3163786 https:\/\/dziennikpolski24.pl\/mroczna-historia-z-malego-miasteczka\/ar\/3175742 https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wy\u017cyna_Miechowska http:\/\/mgckslomniki.pl\/ck\/index.php\/muzeum\/publikacje\/category\/2-legendy?download=1:dybuk-ze-starej-synagogi-w-slomnikach http:\/\/www.24ikp.pl\/skarby\/miejsca\/arch\/rozne_slomniki_synagoga\/art.php","og_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/","og_site_name":"Smutne synagogi","article_published_time":"2022-02-01T20:24:43+00:00","article_modified_time":"2022-02-01T21:07:27+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1920,"url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"headline":"Synagoga w S\u0142omnikach","datePublished":"2022-02-01T20:24:43+00:00","dateModified":"2022-02-01T21:07:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/"},"wordCount":961,"commentCount":2,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"image":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","keywords":["dybuk","pogrom","romans","s\u0142omniki","smutne","smutnesynagogi","syangogi","synagoga","\u017cydzi"],"articleSection":["smutne synagogi"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/","url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/","name":"Synagoga w S\u0142omnikach - Smutne synagogi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","datePublished":"2022-02-01T20:24:43+00:00","dateModified":"2022-02-01T21:07:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","width":2048,"height":1536,"caption":"Synagoga w S\u0142omnikach, fot. Rita Miernik"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/01\/synagoga-w-slomnikach\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Synagoga w S\u0142omnikach"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#website","url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/","name":"Smutne synagogi","description":"Robi\u0119 zdj\u0119cia synagogom i obiektom po\u017cydowskim, które zabija polska szko\u0142a reklamy i ochrony zabytków","publisher":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","contentUrl":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","width":1920,"height":450,"caption":"admin"},"logo":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png"},"sameAs":["http:\/\/www.smutnesynagogi.pl"],"url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/IMG_9585-2-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions\/250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}