{"id":261,"date":"2022-02-07T08:57:05","date_gmt":"2022-02-07T08:57:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?p=261"},"modified":"2022-02-08T22:10:26","modified_gmt":"2022-02-08T22:10:26","slug":"synagoga-w-dzialoszyczach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/02\/07\/synagoga-w-dzialoszyczach\/","title":{"rendered":"Synagoga w Dzia\u0142oszyczach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Niewiele miejsc po\u017cydowskich wywiera na mnie tak du\u017ce wra\u017cenie jak synagoga w Dzia\u0142oszycach. Zwykle nadszarpni\u0119te z\u0119bem czasu, pozbawione szacunku dla swojego baga\u017cu historycznego i kulturowego, dotkni\u0119te niewidzialn\u0105 d\u0142oni\u0105 w\u0105tpliwej estetyki miejsca nie by\u0142y jako\u015b szczeg\u00f3lnie spektakularne. Dzia\u0142oszyce mnie zdumia\u0142y, a ruiny kt\u00f3re zobaczy\u0142am s\u0142usznie okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 obietnic\u0105 ciekawej historii tego miejsca.<\/p>\n

Dzia\u0142oszyce s\u0105 miastem bardzo starym, a jego korzenie si\u0119gaj\u0105 XIII wieku. W po\u0142owie XIX wieku wzniesiono synagog\u0119, kt\u00f3r\u0105 widzicie na zdj\u0119ciu. W dobud\u00f3wce mie\u015bci\u0142a si\u0119 szko\u0142a \u017cydowska, \u0142a\u017ania, biblioteka ze zwojami i lokal mieszkalny miejscowego rabina.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u015aWI\u0118TOKRZYSKA JEROZOLIMA?<\/h3>\n

W 1899 roku miasto zamieszkiwali w \u2026 90% \u017bydzi (!). W mi\u0119dzywojniu okre\u015blano Dzia\u0142oszyce mianem \u201estolicy \u017byd\u00f3w\u201d. \u00a0\u017bydzi byli tak znacz\u0105cym elementem tego miejsca, \u017ce zag\u0142ada totalna w czasie wojny zmniejszy\u0142a populacj\u0119 Dzia\u0142oszyc z prawie 6 tysi\u0119cy os\u00f3b do 2500.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Odsetek

Odsetek mieszka\u0144c\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego w Dzia\u0142oszycach, wyk. Rita Miernik dla 'Smutne synagogi'<\/p><\/div>\n

<\/h3>\n

NIE TYLKO HOLOCAUST<\/h3>\n

Hitlerowcy nie byli jedynym historycznym zmartwieniem ludno\u015bci \u017cydowskiej w Dzia\u0142oszycach. W roku 1918, do miasteczka wkroczy\u0142y oddzia\u0142y Hallera, kt\u00f3re znane by\u0142y ze swoich antysemickich postaw. To spowodowa\u0142o straty nie tylko finansowe, ale tak\u017ce w materiale ludzkim.<\/p>\n

\u017bydzi prowadzili w Dzia\u0142oszycach czynne \u017cycie gospodarcze, kulturalne i towarzyskie. Z archiw\u00f3w mo\u017cemy jednak przeczyta\u0107 o zabawnych z perspektywy czasu historiach wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w gminy z jej w\u0142adzami \u2013 kto\u015b by\u0142 oskar\u017cany o kombinowanie, kto\u015b ukrad\u0142 m\u0105k\u0119, kto\u015b postawi\u0142 c\u00f3rce pomnik za nieswoje pieni\u0105dze.<\/p>\n

<\/h3>\n

ZABAWA W CHOWANEGO<\/h3>\n

W 2002 roku miasto odwiedzili filmowcy. Jeden z nich zabra\u0142 na wypraw\u0119 swoich syn\u00f3w, aby poznali ludzi, kt\u00f3rzy ocalili ich dziadka zamieszka\u0142ego w tej okolicy przed laty. Tak powsta\u0142 film \u201eZabawa w chowanego\u201d, kt\u00f3ry potem uroczy\u015bcie ogl\u0105dano w miejscowej szkole.<\/p>\n

 <\/p>\n

OBECNIE<\/h3>\n

Synagoga by\u0142a miejscem dzia\u0142ania inicjatyw rewitalizacji. W programie PROW na lata 2017-2013 zabezpieczono ruiny zar\u00f3wno pod k\u0105tem architektonicznym jak i turystycznym \u2013 nie mo\u017cna wej\u015b\u0107 na jej teren. Plac przed synagog\u0105 wy\u0142o\u017cono kostk\u0105 i stworzono parking. Obecnie jak czytamy w projekcie z 2018 roku dotycz\u0105cym programu rewitalizacji Dzia\u0142oszyc. W latach 2018-21 planuje si\u0119 kolejne dzia\u0142ania: prace konserwatorskie na obiekcie, nasadzenia drzew, o\u015bwietlenie placu synagogi.<\/p>\n

 <\/p>\n

Cho\u0107 nikt nie zamierza odbudowa\u0107 tego pi\u0119knego budynku, miasto dba o jego zachowanie i bezpiecze\u0144stwo. Po\u0142o\u017cenie synagogi jest ma\u0142o ciekawe, niemniej wida\u0107 starania w\u0142adz o zachowanie pami\u0119ci. Ciekawe jak jest ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w?<\/p>\n

 <\/p>\n\n\t\t