{"id":471,"date":"2022-06-05T17:14:59","date_gmt":"2022-06-05T17:14:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?p=471"},"modified":"2022-08-05T14:47:41","modified_gmt":"2022-08-05T14:47:41","slug":"znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/","title":{"rendered":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Mity na temat \u017byd\u00f3w<\/h3>\n

Na temat \u017byd\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie narasta\u0142o w historii wiele mit\u00f3w \u2013 \u017ce nie zajmuj\u0105 si\u0119 godnymi zawodami, tylko polegaj\u0105 na lichwie albo trudni\u0105 si\u0119 handlem, co r\u00f3wnie\u017c nie spotyka\u0142o si\u0119 z uznaniem. Szkoda tylko, \u017ce nikt nie wspomina dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o \u2013 \u017ce \u017bydzi w wielu krajach mieli odg\u00f3rny zakaz wykonywania pewnych zawod\u00f3w, m.in. nie mogli uprawia\u0107 ziemi.<\/p>\n

W podobnym tonie kojarzy mi si\u0119 zarzut, \u017ce \u017bydzi nie chc\u0105 si\u0119 asymilowa\u0107, \u017ce odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie \u2013 dzia\u0142ali w swoich gminach, wspierali si\u0119 w interesach, pomagali biedniejszym rodzinom i dzieciom \u017cydowskim. Mieli i maj\u0105 swoje charakterystyczne, od\u015bwi\u0119tne stroje i zasady dotycz\u0105ce ubioru. Niemniej odr\u00f3\u017cnianie si\u0119 wizualne jest dla mnie do\u015b\u0107 zabawnym zarzutem, w kontek\u015bcie tej opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 za chwil\u0119 Wam przedstawi\u0119.<\/p>\n

 <\/p>\n

Znak ha\u0144by<\/h3>\n

W trakcie soboru latera\u0144skiego w 1215 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 wprowadzi\u0142 dla \u017byd\u00f3w tzw. \u201eznak ha\u0144by\u201d<\/strong>. Przybiera\u0142 on dwojak\u0105 posta\u0107: wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego nakrycia g\u0142owy b\u0105d\u017a elementu szat. Taki przymus stosowano g\u0142\u00f3wnie w pa\u0144stwach Europy Zachodniej, a wi\u0119c Niemczech, Francji czy we W\u0142oszech.<\/p>\n

\"\"

ilustracja z Codex Manesse czyli manuskryptu z poezj\u0105 \u015bpiewan\u0105 - powsta\u0142y w Zurichu w XIV wieku.
\u017bydowski poeta w czapce po prawej stronie<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\u017b\u00f3\u0142ty kapelusz<\/h3>\n

\u017bydzi byli zobowi\u0105zani do noszenia sto\u017ckowatych, cz\u0119sto \u017c\u00f3\u0142tych kapeluszy przypominaj\u0105cych str\u00f3j b\u0142azna [w zale\u017cno\u015bci od regionu: Judenhut,\u00a0Jewish cap]. Pocz\u0105tkowo \u017bydzi nosili je z wyboru w \u015bredniowiecznej Europie, potem sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem obowi\u0105zku i przymusu ze strony w\u0142adz.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Dlaczego \u017c\u00f3\u0142ty kolor?<\/h3>\n

Bertold z Ratyzbony mia\u0142 przestrzega\u0107 kobiety, aby pod \u017cadnym pozorem nie przywdziewa\u0142y szat w takim kolorze, bo mog\u0142yby nieopatrznie sprowadzi\u0107 na siebie oskar\u017cenie o bycie prostytutk\u0105 lub \u017byd\u00f3wk\u0105.<\/p>\n

Jak twierdzi E. Goffman:<\/p>\n

\u201eo ile z\u0142oty jest kolorem godno\u015bci kr\u00f3lewskiej i \u015bwi\u0119to\u015bci, o tyle z\u0142oto fa\u0142szywe, czyli barwa \u017c\u00f3\u0142ta w malarstwie europejskim trwale skojarzona z szat\u0105 Judasza, staje si\u0119 najbardziej charakterystycznym kolorem ha\u0144by\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

Tutaj macie kilka przedstawie\u0144 malarskich osoby Judasza w \u017c\u00f3\u0142tych szatach:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h3>\n

Kapelusze w polskiej kulturze<\/h3>\n

\u017byda w symbolicznym kapeluszu mo\u017cemy zobaczy\u0107 w 7 cz\u0119\u015bci <\/span>Drzwi Gnie\u017anie\u0144skich.<\/span>Ukazuj\u0105 one sen \u015bw. Wojciecha.<\/span><\/p>\n

Chrystus objawia si\u0119 Wojciechowi,\u00a0<\/span>gani\u0105c go za to, \u017ce nie staje w obronie chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 sprzedawani przez \u017cydowskich kupc\u00f3w do niewoli.\u00a0<\/span>\u017bydzi ukazani s\u0105 po lewej stronie\u00a0<\/span>w szpiczastych nakryciach g\u0142owy.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h3>\n

Element szaty<\/h3>\n

Drugim sposobem oznaczenia \u017byd\u00f3w by\u0142 \u017c\u00f3\u0142ty okr\u0105g b\u0105d\u017a \u017c\u00f3\u0142ty\/czerwony p\u0142at sukna umieszczony na wierzchnich ubraniach (w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach tzw. Judenfleck, Judenring, Gelber ring].<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Pr\u00f3by wprowadzenia nakazu oznaczania \u017byd\u00f3w w Polsce<\/h3>\n

Sob\u00f3r latera\u0144ski wywar\u0142 wp\u0142yw na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 i faktycznie w wielu krajach zachodu wida\u0107 symboliczne oznaczenia \u017byd\u00f3w. W Polsce \u017c\u0105da\u0142y tego sobory ko\u015bcielne we Wroc\u0142awiu i w Budzie w latach siedemdziesi\u0105tych XIII, jednak w\u0142adze \u015bwieckie nie zastosowa\u0142y si\u0119 do tego \u017c\u0105dania.<\/p>\n

W nieca\u0142e p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej, szlachta przypomnia\u0142a sobie o tym przepisie ko\u015bcielnym i ponownie za\u017c\u0105da\u0142a od kr\u00f3la wprowadzenia go w Polsce. Ponownie \u017c\u0105danie nie zosta\u0142o rozpatrzone pomy\u015blnie.<\/p>\n

Jeden ze szlachcic\u00f3w, Jan Ostror\u00f3g, tak pisa\u0142 w swoim, miejscami zabawnym dla mnie, \u201eMemoriale w sprawie uporz\u0105dkowania Rzeczypospolitej\u201d:<\/p>\n

\u201ePotrzeba, aby i w ubiorze by\u0142a zachowana pewna r\u00f3\u017cnica. Szlachta i ich \u017cony niech si\u0119 stroj\u0105 pod\u0142\u00f3g swojego upodobania. Pomi\u0119dzy mieszczanami ubi\u00f3r powinien by\u0107 r\u00f3\u017cny [w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska]. [...] Mi\u0119dzy \u017bydami a chrze\u015bcijanami nie ma r\u00f3\u017cnic w ubiorze, wypada wi\u0119c, aby \u017bydzi nosili kr\u0105\u017cek czerwony przyszyty na sukni\u201d. <\/em><\/p><\/blockquote>\n

 <\/p>\n

Lud domaga si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienia<\/h3>\n

Gdy w Krakowie dosz\u0142o do przeniesienia \u017byd\u00f3w na Kazimierz, mieszcza\u0144stwo domaga\u0142o si\u0119 oznaczania \u017byd\u00f3w \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi sukiennymi k\u00f3\u0142kami\u201d. Najwyra\u017aniej przepis ten funkcjonowa\u0142 przez jaki\u015b czas, gdy\u017c mieszczanie zwr\u00f3cili si\u0119 o \u201eprzywr\u00f3cenie\u201d takiego nakazu. Jednak Zygmunt I nie wyrazi\u0142 na to zgody:<\/p>\n

\u201e\u017bydowie we wszystkiej Koronie naszej b\u0119d\u0105cy, nie maj\u0105 by\u0107 przymuszani i poci\u0105gani od tego czasu ku noszeniu takich czapek i inszych r\u00f3\u017cnych ubior\u00f3w i znak\u00f3w, przez kt\u00f3re mogliby by\u0107 w poznani\u2026 Ale aby w pospolitym ubiorze chodzili, jako zwykli chodzi\u0107\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Jednak szlachta niewiele sobie z tego zrobi\u0142a i w 4 lata p\u00f3\u017aniej w ramach sejmu piotrkowskiego zatwierdzi\u0142a przepis nakazuj\u0105cy oznaczanie \u017byd\u00f3w. Ponownie nie znalaz\u0142o to zastosowania w praktyce.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Niemniej warto zaznaczy\u0107, \u017ce Polska zw\u0142aszcza w wieku XVI i XVII by\u0142a i tak jednym z najbardziej przyjaznych miejsc do \u017cycia dla \u017byd\u00f3w, a\u017c do powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego, czyli wydarze\u0144 z II po\u0142owy XVII wieku.<\/p>\n

 <\/p>\n

Oznaczanie \u017byd\u00f3w powr\u00f3ci\u0142o w XX wieku<\/h3>\n

Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 ideologii nazistowskiej wraz z coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywem niemieckim na sytuacj\u0119 w Europie doprowadzi\u0142y do odnowienia trendu znakowania ludno\u015bci \u017cydowskiej, by jak pisa\u0142 hitlerowski oficer i esesman:<\/p>\n

[mo\u017cliwa by\u0142a] \u201ekontrola \u017byd\u00f3w pod uwa\u017cnym okiem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Pomys\u0142 ten o\u017cy\u0142 nied\u0142ugo przed wybuchem II W\u015a. I cho\u0107 ta niechlubna \u201e\u017c\u00f3\u0142ta gwiazda\u201d jest najbardziej znanym symbolem oznaczania \u017byd\u00f3w, nie by\u0142a jedynym oznaczeniem w czasie trwania wojny.Symbolik\u0119 \u017c\u00f3\u0142tej gwiazdy zaczerpni\u0119to z historii, o kt\u00f3rej pisa\u0142am wcze\u015bniej \u2013 jak wyr\u00f3\u017cnik dla ludno\u015bci \u017cydowskiej i zarazem symbol upokorzenia i ha\u0144by.\u00a0S\u0142ynna bia\u0142o-niebieska opaska\u00a0 by\u0142a stosowana g\u0142ownie na terenach Generalnego Gubernatorstwa i obejmowa\u0142a wszystkie osoby \u017cydowskie powy\u017cej 10 roku \u017cycia.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h3>\n
\"Oznaczenie

Oznaczenie os\u00f3b \u017cydowskich we Francji<\/p><\/div>\n

\"\"<\/p>\n

<\/h3>\n

Harmonogram wprowadzania przymusu oznaczania w kolejnych krajach:<\/h3>\n

1939 \u2013 nakaz wprowadza Generalne Gubernatorstwo [Czyli fragment dzisiejszej Polski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105]<\/p>\n

1941 \u2013 III Rzesza, S\u0142owacja, Rumunia<\/p>\n

1942 \u2013 Belgia, Holandia, Francja, Bu\u0142garia<\/p>\n

1944 - W\u0119gry<\/p>\n

<\/h3>\n

\"\"<\/h3>\n

<\/h3>\n

Znaczenie oznacze\u0144 w obozach koncentracyjnych:<\/h3>\n

R\u00f3wnie\u017c w obozach korzystano\u00a0<\/span>z metody oznakowania, Jednak tam system ten by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, gdy\u017c opr\u00f3cz wyr\u00f3\u017cnika narodowo\u015bci \u017cydowskiej, widoczny by\u0142 np.: rodzaj przewinienia.<\/span><\/p>\n

Pomaga\u0142o to agresorowi segregacj\u0119 wie\u017ani\u00f3w i logistyk\u0119 w murach fabryki \u015bmierci. (obrzydliwie to brzmi)<\/span><\/p>\n

I TAK NA PRZYK\u0141AD:<\/span><\/p>\n

    \n
  • \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u2013 oznacza\u0142a osob\u0119 \u017cydowsk\u0105<\/li>\n
  • \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u0142\u0105czono z tr\u00f3jk\u0105tem innego koloru, tak \u017ce powstawa\u0142a gwiazda Dawida. Ka\u017cdy kolor mia\u0142 swoje znaczenie.<\/li>\n
  • \u017b\u00f3\u0142to-czerwony \u2013 \u017byd x wi\u0119zie\u0144 polityczny<\/li>\n<\/ul>\n

    \"\"<\/p>\n

      \n
    • \u017b\u00f3\u0142to \u2013 czarny \u2013 \u017byd x kategoria os\u00f3b aspo\u0142ecznych [lu\u017ane poj\u0119cie, kt\u00f3re obejmowa\u0142a osoby od \u017cebrak\u00f3w, uzale\u017cnionych od r\u00f3\u017cnych substancji, przez chorych psychicznie a\u017c po osoby wykonuj\u0105ce prace seksualn\u0105]<\/li>\n
    • \u017b\u00f3\u0142to-zielony \u2013 \u017byd x przest\u0119pca kryminalny<\/li>\n
    • Czerwone ko\u0142o pod gwiazd\u0105 Dawida oznacza\u0142o skierowanie do specjalnej kompanii karnej \u2013 trafia\u0142y tam osoby, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zbiec z obozu, posiada\u0142y nielegalnie dodatkow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pracowa\u0142y ma\u0142o wydajnie, posiada\u0142y dodatkow\u0105 odzie\u017c czy fotografie. W karnej kompanii byli ca\u0142kowicie wyizolowani, nie mogli mie\u0107 kontakt\u00f3w z innymi wi\u0119\u017aniami, dostawali najci\u0119\u017csze roboty, a tak\u017ce byli najbardziej bici i upodlani przez esesman\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n

      \"\"<\/p>\n

      Patronite<\/p>\n<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Mity na temat \u017byd\u00f3w Na temat \u017byd\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie narasta\u0142o w historii wiele mit\u00f3w \u2013 \u017ce nie zajmuj\u0105 si\u0119 godnymi zawodami, tylko polegaj\u0105 na lichwie albo trudni\u0105 si\u0119 handlem, co r\u00f3wnie\u017c nie spotyka\u0142o si\u0119 z uznaniem. Szkoda tylko, \u017ce nikt nie wspomina dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o \u2013 \u017ce \u017bydzi w wielu krajach mieli odg\u00f3rny zakaz wykonywania pewnych zawod\u00f3w, m.in. nie mogli uprawia\u0107 ziemi. W podobnym tonie kojarzy mi si\u0119 zarzut, \u017ce \u017bydzi nie chc\u0105 si\u0119 asymilowa\u0107, \u017ce odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie \u2013 dzia\u0142ali w swoich gminach, wspierali si\u0119 w interesach, pomagali biedniejszym rodzinom i dzieciom \u017cydowskim. Mieli i maj\u0105 swoje charakterystyczne, od\u015bwi\u0119tne stroje i zasady dotycz\u0105ce ubioru. Niemniej odr\u00f3\u017cnianie si\u0119 wizualne jest dla mnie do\u015b\u0107 zabawnym zarzutem, w kontek\u015bcie tej opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 za chwil\u0119 Wam przedstawi\u0119.   Znak ha\u0144by W trakcie soboru latera\u0144skiego w 1215 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 wprowadzi\u0142 dla \u017byd\u00f3w tzw. \u201eznak ha\u0144by\u201d. Przybiera\u0142 on dwojak\u0105 posta\u0107: wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego nakrycia g\u0142owy b\u0105d\u017a elementu szat. Taki przymus stosowano g\u0142\u00f3wnie w pa\u0144stwach Europy Zachodniej, a wi\u0119c Niemczech, Francji czy we W\u0142oszech.   \u017b\u00f3\u0142ty kapelusz \u017bydzi byli zobowi\u0105zani do noszenia sto\u017ckowatych, cz\u0119sto \u017c\u00f3\u0142tych kapeluszy przypominaj\u0105cych str\u00f3j b\u0142azna [w zale\u017cno\u015bci od regionu: Judenhut,\u00a0Jewish cap]. Pocz\u0105tkowo \u017bydzi nosili je z wyboru w \u015bredniowiecznej Europie, potem sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem obowi\u0105zku i przymusu ze strony w\u0142adz.     Dlaczego \u017c\u00f3\u0142ty kolor? Bertold z Ratyzbony mia\u0142 przestrzega\u0107 kobiety, aby pod \u017cadnym pozorem nie przywdziewa\u0142y szat w takim kolorze, bo mog\u0142yby nieopatrznie sprowadzi\u0107 na siebie oskar\u017cenie o bycie prostytutk\u0105 lub \u017byd\u00f3wk\u0105. Jak twierdzi E. Goffman: \u201eo ile z\u0142oty jest kolorem godno\u015bci kr\u00f3lewskiej i \u015bwi\u0119to\u015bci, o tyle z\u0142oto fa\u0142szywe, czyli barwa \u017c\u00f3\u0142ta w malarstwie europejskim trwale skojarzona z szat\u0105 Judasza, staje si\u0119 najbardziej charakterystycznym kolorem ha\u0144by\u201d. Tutaj macie kilka przedstawie\u0144 malarskich osoby Judasza w \u017c\u00f3\u0142tych szatach: Kapelusze w polskiej kulturze \u017byda w symbolicznym kapeluszu mo\u017cemy zobaczy\u0107 w 7 cz\u0119\u015bci Drzwi Gnie\u017anie\u0144skich.Ukazuj\u0105 one sen \u015bw. Wojciecha. Chrystus objawia si\u0119 Wojciechowi,\u00a0gani\u0105c go za to, \u017ce nie staje w obronie chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 sprzedawani przez \u017cydowskich kupc\u00f3w do niewoli.\u00a0\u017bydzi ukazani s\u0105 po lewej stronie\u00a0w szpiczastych nakryciach g\u0142owy. Element szaty Drugim sposobem oznaczenia \u017byd\u00f3w by\u0142 \u017c\u00f3\u0142ty okr\u0105g b\u0105d\u017a \u017c\u00f3\u0142ty\/czerwony p\u0142at sukna umieszczony na wierzchnich ubraniach (w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach tzw. Judenfleck, Judenring, Gelber ring].   Pr\u00f3by wprowadzenia nakazu oznaczania \u017byd\u00f3w w Polsce Sob\u00f3r latera\u0144ski wywar\u0142 wp\u0142yw na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 i faktycznie w wielu krajach zachodu wida\u0107 symboliczne oznaczenia \u017byd\u00f3w. W Polsce \u017c\u0105da\u0142y tego sobory ko\u015bcielne we Wroc\u0142awiu i w Budzie w latach siedemdziesi\u0105tych XIII, jednak w\u0142adze \u015bwieckie nie zastosowa\u0142y si\u0119 do tego \u017c\u0105dania. W nieca\u0142e p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej, szlachta przypomnia\u0142a sobie o tym przepisie ko\u015bcielnym i ponownie za\u017c\u0105da\u0142a od kr\u00f3la wprowadzenia go w Polsce. Ponownie \u017c\u0105danie nie zosta\u0142o rozpatrzone pomy\u015blnie. Jeden ze szlachcic\u00f3w, Jan Ostror\u00f3g, tak pisa\u0142 w swoim, miejscami zabawnym dla mnie, \u201eMemoriale w sprawie uporz\u0105dkowania Rzeczypospolitej\u201d: \u201ePotrzeba, aby i w ubiorze by\u0142a zachowana pewna r\u00f3\u017cnica. Szlachta i ich \u017cony niech si\u0119 stroj\u0105 pod\u0142\u00f3g swojego upodobania. Pomi\u0119dzy mieszczanami ubi\u00f3r powinien by\u0107 r\u00f3\u017cny [w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska]. [...] Mi\u0119dzy \u017bydami a chrze\u015bcijanami nie ma r\u00f3\u017cnic w ubiorze, wypada wi\u0119c, aby \u017bydzi nosili kr\u0105\u017cek czerwony przyszyty na sukni\u201d.   Lud domaga si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienia Gdy w Krakowie dosz\u0142o do przeniesienia \u017byd\u00f3w na Kazimierz, mieszcza\u0144stwo domaga\u0142o si\u0119 oznaczania \u017byd\u00f3w \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi sukiennymi k\u00f3\u0142kami\u201d. Najwyra\u017aniej przepis ten funkcjonowa\u0142 przez jaki\u015b czas, gdy\u017c mieszczanie zwr\u00f3cili si\u0119 o \u201eprzywr\u00f3cenie\u201d takiego nakazu. Jednak Zygmunt I nie wyrazi\u0142 na to zgody: \u201e\u017bydowie we wszystkiej Koronie naszej b\u0119d\u0105cy, nie maj\u0105 by\u0107 przymuszani i poci\u0105gani od tego czasu ku noszeniu takich czapek i inszych r\u00f3\u017cnych ubior\u00f3w i znak\u00f3w, przez kt\u00f3re mogliby by\u0107 w poznani\u2026 Ale aby w pospolitym ubiorze chodzili, jako zwykli chodzi\u0107\u201d. Jednak szlachta niewiele sobie z tego zrobi\u0142a i w 4 lata p\u00f3\u017aniej w ramach sejmu piotrkowskiego zatwierdzi\u0142a przepis nakazuj\u0105cy oznaczanie \u017byd\u00f3w. Ponownie nie znalaz\u0142o to zastosowania w praktyce. Niemniej warto zaznaczy\u0107, \u017ce Polska zw\u0142aszcza w wieku XVI i XVII by\u0142a i tak jednym z najbardziej przyjaznych miejsc do \u017cycia dla \u017byd\u00f3w, a\u017c do powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego, czyli wydarze\u0144 z II po\u0142owy XVII wieku.   Oznaczanie \u017byd\u00f3w powr\u00f3ci\u0142o w XX wieku Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 ideologii nazistowskiej wraz z coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywem niemieckim na sytuacj\u0119 w Europie doprowadzi\u0142y do odnowienia trendu znakowania ludno\u015bci \u017cydowskiej, by jak pisa\u0142 hitlerowski oficer i esesman: [mo\u017cliwa by\u0142a] \u201ekontrola \u017byd\u00f3w pod uwa\u017cnym okiem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Pomys\u0142 ten o\u017cy\u0142 nied\u0142ugo przed wybuchem II W\u015a. I cho\u0107 ta niechlubna \u201e\u017c\u00f3\u0142ta gwiazda\u201d jest najbardziej znanym symbolem oznaczania \u017byd\u00f3w, nie by\u0142a jedynym oznaczeniem w czasie trwania wojny.Symbolik\u0119 \u017c\u00f3\u0142tej gwiazdy zaczerpni\u0119to z historii, o kt\u00f3rej pisa\u0142am wcze\u015bniej \u2013 jak wyr\u00f3\u017cnik dla ludno\u015bci \u017cydowskiej i zarazem symbol upokorzenia i ha\u0144by.\u00a0S\u0142ynna bia\u0142o-niebieska opaska\u00a0 by\u0142a stosowana g\u0142ownie na terenach Generalnego Gubernatorstwa i obejmowa\u0142a wszystkie osoby \u017cydowskie powy\u017cej 10 roku \u017cycia. Harmonogram wprowadzania przymusu oznaczania w kolejnych krajach: 1939 \u2013 nakaz wprowadza Generalne Gubernatorstwo [Czyli fragment dzisiejszej Polski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105] 1941 \u2013 III Rzesza, S\u0142owacja, Rumunia 1942 \u2013 Belgia, Holandia, Francja, Bu\u0142garia 1944 - W\u0119gry Znaczenie oznacze\u0144 w obozach koncentracyjnych: R\u00f3wnie\u017c w obozach korzystano\u00a0z metody oznakowania, Jednak tam system ten by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, gdy\u017c opr\u00f3cz wyr\u00f3\u017cnika narodowo\u015bci \u017cydowskiej, widoczny by\u0142 np.: rodzaj przewinienia. Pomaga\u0142o to agresorowi segregacj\u0119 wie\u017ani\u00f3w i logistyk\u0119 w murach fabryki \u015bmierci. (obrzydliwie to brzmi) I TAK NA PRZYK\u0141AD: \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u2013 oznacza\u0142a osob\u0119 \u017cydowsk\u0105 \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u0142\u0105czono z tr\u00f3jk\u0105tem innego koloru, tak \u017ce powstawa\u0142a gwiazda Dawida. Ka\u017cdy kolor mia\u0142 swoje znaczenie. \u017b\u00f3\u0142to-czerwony \u2013 \u017byd x wi\u0119zie\u0144 polityczny \u017b\u00f3\u0142to \u2013 czarny \u2013 \u017byd x kategoria os\u00f3b aspo\u0142ecznych [lu\u017ane poj\u0119cie, kt\u00f3re obejmowa\u0142a osoby od \u017cebrak\u00f3w, uzale\u017cnionych od r\u00f3\u017cnych substancji, przez chorych psychicznie a\u017c po osoby wykonuj\u0105ce prace seksualn\u0105] \u017b\u00f3\u0142to-zielony \u2013 \u017byd x przest\u0119pca kryminalny Czerwone ko\u0142o pod gwiazd\u0105 Dawida oznacza\u0142o skierowanie do specjalnej kompanii karnej \u2013 trafia\u0142y tam osoby, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zbiec z obozu, posiada\u0142y nielegalnie dodatkow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pracowa\u0142y ma\u0142o wydajnie, posiada\u0142y dodatkow\u0105 odzie\u017c czy fotografie. W karnej kompanii byli ca\u0142kowicie wyizolowani, nie mogli mie\u0107 kontakt\u00f3w z innymi wi\u0119\u017aniami, dostawali najci\u0119\u017csze roboty, a tak\u017ce byli najbardziej bici i upodlani przez esesman\u00f3w. Patronite<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[18,11,52],"class_list":["post-471","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","tag-auschwitz","tag-blog","tag-oznaczenia-zydow"],"aioseo_notices":[],"yoast_head":"\nZnakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mity na temat \u017byd\u00f3w Na temat \u017byd\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie narasta\u0142o w historii wiele mit\u00f3w \u2013 \u017ce nie zajmuj\u0105 si\u0119 godnymi zawodami, tylko polegaj\u0105 na lichwie albo trudni\u0105 si\u0119 handlem, co r\u00f3wnie\u017c nie spotyka\u0142o si\u0119 z uznaniem. Szkoda tylko, \u017ce nikt nie wspomina dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o \u2013 \u017ce \u017bydzi w wielu krajach mieli odg\u00f3rny zakaz wykonywania pewnych zawod\u00f3w, m.in. nie mogli uprawia\u0107 ziemi. W podobnym tonie kojarzy mi si\u0119 zarzut, \u017ce \u017bydzi nie chc\u0105 si\u0119 asymilowa\u0107, \u017ce odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie \u2013 dzia\u0142ali w swoich gminach, wspierali si\u0119 w interesach, pomagali biedniejszym rodzinom i dzieciom \u017cydowskim. Mieli i maj\u0105 swoje charakterystyczne, od\u015bwi\u0119tne stroje i zasady dotycz\u0105ce ubioru. Niemniej odr\u00f3\u017cnianie si\u0119 wizualne jest dla mnie do\u015b\u0107 zabawnym zarzutem, w kontek\u015bcie tej opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 za chwil\u0119 Wam przedstawi\u0119.   Znak ha\u0144by W trakcie soboru latera\u0144skiego w 1215 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 wprowadzi\u0142 dla \u017byd\u00f3w tzw. \u201eznak ha\u0144by\u201d. Przybiera\u0142 on dwojak\u0105 posta\u0107: wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego nakrycia g\u0142owy b\u0105d\u017a elementu szat. Taki przymus stosowano g\u0142\u00f3wnie w pa\u0144stwach Europy Zachodniej, a wi\u0119c Niemczech, Francji czy we W\u0142oszech.   \u017b\u00f3\u0142ty kapelusz \u017bydzi byli zobowi\u0105zani do noszenia sto\u017ckowatych, cz\u0119sto \u017c\u00f3\u0142tych kapeluszy przypominaj\u0105cych str\u00f3j b\u0142azna [w zale\u017cno\u015bci od regionu: Judenhut,\u00a0Jewish cap]. Pocz\u0105tkowo \u017bydzi nosili je z wyboru w \u015bredniowiecznej Europie, potem sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem obowi\u0105zku i przymusu ze strony w\u0142adz.     Dlaczego \u017c\u00f3\u0142ty kolor? Bertold z Ratyzbony mia\u0142 przestrzega\u0107 kobiety, aby pod \u017cadnym pozorem nie przywdziewa\u0142y szat w takim kolorze, bo mog\u0142yby nieopatrznie sprowadzi\u0107 na siebie oskar\u017cenie o bycie prostytutk\u0105 lub \u017byd\u00f3wk\u0105. Jak twierdzi E. Goffman: \u201eo ile z\u0142oty jest kolorem godno\u015bci kr\u00f3lewskiej i \u015bwi\u0119to\u015bci, o tyle z\u0142oto fa\u0142szywe, czyli barwa \u017c\u00f3\u0142ta w malarstwie europejskim trwale skojarzona z szat\u0105 Judasza, staje si\u0119 najbardziej charakterystycznym kolorem ha\u0144by\u201d. Tutaj macie kilka przedstawie\u0144 malarskich osoby Judasza w \u017c\u00f3\u0142tych szatach: Kapelusze w polskiej kulturze \u017byda w symbolicznym kapeluszu mo\u017cemy zobaczy\u0107 w 7 cz\u0119\u015bci Drzwi Gnie\u017anie\u0144skich.Ukazuj\u0105 one sen \u015bw. Wojciecha. Chrystus objawia si\u0119 Wojciechowi,\u00a0gani\u0105c go za to, \u017ce nie staje w obronie chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 sprzedawani przez \u017cydowskich kupc\u00f3w do niewoli.\u00a0\u017bydzi ukazani s\u0105 po lewej stronie\u00a0w szpiczastych nakryciach g\u0142owy. Element szaty Drugim sposobem oznaczenia \u017byd\u00f3w by\u0142 \u017c\u00f3\u0142ty okr\u0105g b\u0105d\u017a \u017c\u00f3\u0142ty\/czerwony p\u0142at sukna umieszczony na wierzchnich ubraniach (w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach tzw. Judenfleck, Judenring, Gelber ring].   Pr\u00f3by wprowadzenia nakazu oznaczania \u017byd\u00f3w w Polsce Sob\u00f3r latera\u0144ski wywar\u0142 wp\u0142yw na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 i faktycznie w wielu krajach zachodu wida\u0107 symboliczne oznaczenia \u017byd\u00f3w. W Polsce \u017c\u0105da\u0142y tego sobory ko\u015bcielne we Wroc\u0142awiu i w Budzie w latach siedemdziesi\u0105tych XIII, jednak w\u0142adze \u015bwieckie nie zastosowa\u0142y si\u0119 do tego \u017c\u0105dania. W nieca\u0142e p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej, szlachta przypomnia\u0142a sobie o tym przepisie ko\u015bcielnym i ponownie za\u017c\u0105da\u0142a od kr\u00f3la wprowadzenia go w Polsce. Ponownie \u017c\u0105danie nie zosta\u0142o rozpatrzone pomy\u015blnie. Jeden ze szlachcic\u00f3w, Jan Ostror\u00f3g, tak pisa\u0142 w swoim, miejscami zabawnym dla mnie, \u201eMemoriale w sprawie uporz\u0105dkowania Rzeczypospolitej\u201d: \u201ePotrzeba, aby i w ubiorze by\u0142a zachowana pewna r\u00f3\u017cnica. Szlachta i ich \u017cony niech si\u0119 stroj\u0105 pod\u0142\u00f3g swojego upodobania. Pomi\u0119dzy mieszczanami ubi\u00f3r powinien by\u0107 r\u00f3\u017cny [w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska]. [...] Mi\u0119dzy \u017bydami a chrze\u015bcijanami nie ma r\u00f3\u017cnic w ubiorze, wypada wi\u0119c, aby \u017bydzi nosili kr\u0105\u017cek czerwony przyszyty na sukni\u201d.   Lud domaga si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienia Gdy w Krakowie dosz\u0142o do przeniesienia \u017byd\u00f3w na Kazimierz, mieszcza\u0144stwo domaga\u0142o si\u0119 oznaczania \u017byd\u00f3w \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi sukiennymi k\u00f3\u0142kami\u201d. Najwyra\u017aniej przepis ten funkcjonowa\u0142 przez jaki\u015b czas, gdy\u017c mieszczanie zwr\u00f3cili si\u0119 o \u201eprzywr\u00f3cenie\u201d takiego nakazu. Jednak Zygmunt I nie wyrazi\u0142 na to zgody: \u201e\u017bydowie we wszystkiej Koronie naszej b\u0119d\u0105cy, nie maj\u0105 by\u0107 przymuszani i poci\u0105gani od tego czasu ku noszeniu takich czapek i inszych r\u00f3\u017cnych ubior\u00f3w i znak\u00f3w, przez kt\u00f3re mogliby by\u0107 w poznani\u2026 Ale aby w pospolitym ubiorze chodzili, jako zwykli chodzi\u0107\u201d. Jednak szlachta niewiele sobie z tego zrobi\u0142a i w 4 lata p\u00f3\u017aniej w ramach sejmu piotrkowskiego zatwierdzi\u0142a przepis nakazuj\u0105cy oznaczanie \u017byd\u00f3w. Ponownie nie znalaz\u0142o to zastosowania w praktyce. Niemniej warto zaznaczy\u0107, \u017ce Polska zw\u0142aszcza w wieku XVI i XVII by\u0142a i tak jednym z najbardziej przyjaznych miejsc do \u017cycia dla \u017byd\u00f3w, a\u017c do powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego, czyli wydarze\u0144 z II po\u0142owy XVII wieku.   Oznaczanie \u017byd\u00f3w powr\u00f3ci\u0142o w XX wieku Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 ideologii nazistowskiej wraz z coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywem niemieckim na sytuacj\u0119 w Europie doprowadzi\u0142y do odnowienia trendu znakowania ludno\u015bci \u017cydowskiej, by jak pisa\u0142 hitlerowski oficer i esesman: [mo\u017cliwa by\u0142a] \u201ekontrola \u017byd\u00f3w pod uwa\u017cnym okiem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Pomys\u0142 ten o\u017cy\u0142 nied\u0142ugo przed wybuchem II W\u015a. I cho\u0107 ta niechlubna \u201e\u017c\u00f3\u0142ta gwiazda\u201d jest najbardziej znanym symbolem oznaczania \u017byd\u00f3w, nie by\u0142a jedynym oznaczeniem w czasie trwania wojny.Symbolik\u0119 \u017c\u00f3\u0142tej gwiazdy zaczerpni\u0119to z historii, o kt\u00f3rej pisa\u0142am wcze\u015bniej \u2013 jak wyr\u00f3\u017cnik dla ludno\u015bci \u017cydowskiej i zarazem symbol upokorzenia i ha\u0144by.\u00a0S\u0142ynna bia\u0142o-niebieska opaska\u00a0 by\u0142a stosowana g\u0142ownie na terenach Generalnego Gubernatorstwa i obejmowa\u0142a wszystkie osoby \u017cydowskie powy\u017cej 10 roku \u017cycia. Harmonogram wprowadzania przymusu oznaczania w kolejnych krajach: 1939 \u2013 nakaz wprowadza Generalne Gubernatorstwo [Czyli fragment dzisiejszej Polski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105] 1941 \u2013 III Rzesza, S\u0142owacja, Rumunia 1942 \u2013 Belgia, Holandia, Francja, Bu\u0142garia 1944 - W\u0119gry Znaczenie oznacze\u0144 w obozach koncentracyjnych: R\u00f3wnie\u017c w obozach korzystano\u00a0z metody oznakowania, Jednak tam system ten by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, gdy\u017c opr\u00f3cz wyr\u00f3\u017cnika narodowo\u015bci \u017cydowskiej, widoczny by\u0142 np.: rodzaj przewinienia. Pomaga\u0142o to agresorowi segregacj\u0119 wie\u017ani\u00f3w i logistyk\u0119 w murach fabryki \u015bmierci. (obrzydliwie to brzmi) I TAK NA PRZYK\u0141AD: \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u2013 oznacza\u0142a osob\u0119 \u017cydowsk\u0105 \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u0142\u0105czono z tr\u00f3jk\u0105tem innego koloru, tak \u017ce powstawa\u0142a gwiazda Dawida. Ka\u017cdy kolor mia\u0142 swoje znaczenie. \u017b\u00f3\u0142to-czerwony \u2013 \u017byd x wi\u0119zie\u0144 polityczny \u017b\u00f3\u0142to \u2013 czarny \u2013 \u017byd x kategoria os\u00f3b aspo\u0142ecznych [lu\u017ane poj\u0119cie, kt\u00f3re obejmowa\u0142a osoby od \u017cebrak\u00f3w, uzale\u017cnionych od r\u00f3\u017cnych substancji, przez chorych psychicznie a\u017c po osoby wykonuj\u0105ce prace seksualn\u0105] \u017b\u00f3\u0142to-zielony \u2013 \u017byd x przest\u0119pca kryminalny Czerwone ko\u0142o pod gwiazd\u0105 Dawida oznacza\u0142o skierowanie do specjalnej kompanii karnej \u2013 trafia\u0142y tam osoby, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zbiec z obozu, posiada\u0142y nielegalnie dodatkow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pracowa\u0142y ma\u0142o wydajnie, posiada\u0142y dodatkow\u0105 odzie\u017c czy fotografie. W karnej kompanii byli ca\u0142kowicie wyizolowani, nie mogli mie\u0107 kontakt\u00f3w z innymi wi\u0119\u017aniami, dostawali najci\u0119\u017csze roboty, a tak\u017ce byli najbardziej bici i upodlani przez esesman\u00f3w. Patronite\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Smutne synagogi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-05T17:14:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-05T14:47:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"headline\":\"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej\",\"datePublished\":\"2022-06-05T17:14:59+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-05T14:47:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/\"},\"wordCount\":1230,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/okladka.png\",\"keywords\":[\"auschwitz\",\"blog\",\"oznaczenia \u017cyd\u00f3w\"],\"articleSection\":[\"blog\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/\",\"name\":\"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/okladka.png\",\"datePublished\":\"2022-06-05T17:14:59+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-05T14:47:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/okladka.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/okladka.png\",\"width\":2500,\"height\":1300},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/2022\\\/06\\\/05\\\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/\",\"name\":\"Smutne synagogi\",\"description\":\"Robi\u0119 zdj\u0119cia synagogom i obiektom po\u017cydowskim, które zabija polska szko\u0142a reklamy i ochrony zabytków\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\",\"width\":1920,\"height\":450,\"caption\":\"admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/Smutne-synagogi.png\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.smutnesynagogi.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi","og_description":"Mity na temat \u017byd\u00f3w Na temat \u017byd\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie narasta\u0142o w historii wiele mit\u00f3w \u2013 \u017ce nie zajmuj\u0105 si\u0119 godnymi zawodami, tylko polegaj\u0105 na lichwie albo trudni\u0105 si\u0119 handlem, co r\u00f3wnie\u017c nie spotyka\u0142o si\u0119 z uznaniem. Szkoda tylko, \u017ce nikt nie wspomina dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o \u2013 \u017ce \u017bydzi w wielu krajach mieli odg\u00f3rny zakaz wykonywania pewnych zawod\u00f3w, m.in. nie mogli uprawia\u0107 ziemi. W podobnym tonie kojarzy mi si\u0119 zarzut, \u017ce \u017bydzi nie chc\u0105 si\u0119 asymilowa\u0107, \u017ce odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 od spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie \u2013 dzia\u0142ali w swoich gminach, wspierali si\u0119 w interesach, pomagali biedniejszym rodzinom i dzieciom \u017cydowskim. Mieli i maj\u0105 swoje charakterystyczne, od\u015bwi\u0119tne stroje i zasady dotycz\u0105ce ubioru. Niemniej odr\u00f3\u017cnianie si\u0119 wizualne jest dla mnie do\u015b\u0107 zabawnym zarzutem, w kontek\u015bcie tej opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 za chwil\u0119 Wam przedstawi\u0119.   Znak ha\u0144by W trakcie soboru latera\u0144skiego w 1215 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 wprowadzi\u0142 dla \u017byd\u00f3w tzw. \u201eznak ha\u0144by\u201d. Przybiera\u0142 on dwojak\u0105 posta\u0107: wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cego nakrycia g\u0142owy b\u0105d\u017a elementu szat. Taki przymus stosowano g\u0142\u00f3wnie w pa\u0144stwach Europy Zachodniej, a wi\u0119c Niemczech, Francji czy we W\u0142oszech.   \u017b\u00f3\u0142ty kapelusz \u017bydzi byli zobowi\u0105zani do noszenia sto\u017ckowatych, cz\u0119sto \u017c\u00f3\u0142tych kapeluszy przypominaj\u0105cych str\u00f3j b\u0142azna [w zale\u017cno\u015bci od regionu: Judenhut,\u00a0Jewish cap]. Pocz\u0105tkowo \u017bydzi nosili je z wyboru w \u015bredniowiecznej Europie, potem sta\u0142y si\u0119 one przedmiotem obowi\u0105zku i przymusu ze strony w\u0142adz.     Dlaczego \u017c\u00f3\u0142ty kolor? Bertold z Ratyzbony mia\u0142 przestrzega\u0107 kobiety, aby pod \u017cadnym pozorem nie przywdziewa\u0142y szat w takim kolorze, bo mog\u0142yby nieopatrznie sprowadzi\u0107 na siebie oskar\u017cenie o bycie prostytutk\u0105 lub \u017byd\u00f3wk\u0105. Jak twierdzi E. Goffman: \u201eo ile z\u0142oty jest kolorem godno\u015bci kr\u00f3lewskiej i \u015bwi\u0119to\u015bci, o tyle z\u0142oto fa\u0142szywe, czyli barwa \u017c\u00f3\u0142ta w malarstwie europejskim trwale skojarzona z szat\u0105 Judasza, staje si\u0119 najbardziej charakterystycznym kolorem ha\u0144by\u201d. Tutaj macie kilka przedstawie\u0144 malarskich osoby Judasza w \u017c\u00f3\u0142tych szatach: Kapelusze w polskiej kulturze \u017byda w symbolicznym kapeluszu mo\u017cemy zobaczy\u0107 w 7 cz\u0119\u015bci Drzwi Gnie\u017anie\u0144skich.Ukazuj\u0105 one sen \u015bw. Wojciecha. Chrystus objawia si\u0119 Wojciechowi,\u00a0gani\u0105c go za to, \u017ce nie staje w obronie chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy s\u0105 sprzedawani przez \u017cydowskich kupc\u00f3w do niewoli.\u00a0\u017bydzi ukazani s\u0105 po lewej stronie\u00a0w szpiczastych nakryciach g\u0142owy. Element szaty Drugim sposobem oznaczenia \u017byd\u00f3w by\u0142 \u017c\u00f3\u0142ty okr\u0105g b\u0105d\u017a \u017c\u00f3\u0142ty\/czerwony p\u0142at sukna umieszczony na wierzchnich ubraniach (w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach tzw. Judenfleck, Judenring, Gelber ring].   Pr\u00f3by wprowadzenia nakazu oznaczania \u017byd\u00f3w w Polsce Sob\u00f3r latera\u0144ski wywar\u0142 wp\u0142yw na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 i faktycznie w wielu krajach zachodu wida\u0107 symboliczne oznaczenia \u017byd\u00f3w. W Polsce \u017c\u0105da\u0142y tego sobory ko\u015bcielne we Wroc\u0142awiu i w Budzie w latach siedemdziesi\u0105tych XIII, jednak w\u0142adze \u015bwieckie nie zastosowa\u0142y si\u0119 do tego \u017c\u0105dania. W nieca\u0142e p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej, szlachta przypomnia\u0142a sobie o tym przepisie ko\u015bcielnym i ponownie za\u017c\u0105da\u0142a od kr\u00f3la wprowadzenia go w Polsce. Ponownie \u017c\u0105danie nie zosta\u0142o rozpatrzone pomy\u015blnie. Jeden ze szlachcic\u00f3w, Jan Ostror\u00f3g, tak pisa\u0142 w swoim, miejscami zabawnym dla mnie, \u201eMemoriale w sprawie uporz\u0105dkowania Rzeczypospolitej\u201d: \u201ePotrzeba, aby i w ubiorze by\u0142a zachowana pewna r\u00f3\u017cnica. Szlachta i ich \u017cony niech si\u0119 stroj\u0105 pod\u0142\u00f3g swojego upodobania. Pomi\u0119dzy mieszczanami ubi\u00f3r powinien by\u0107 r\u00f3\u017cny [w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska]. [...] Mi\u0119dzy \u017bydami a chrze\u015bcijanami nie ma r\u00f3\u017cnic w ubiorze, wypada wi\u0119c, aby \u017bydzi nosili kr\u0105\u017cek czerwony przyszyty na sukni\u201d.   Lud domaga si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienia Gdy w Krakowie dosz\u0142o do przeniesienia \u017byd\u00f3w na Kazimierz, mieszcza\u0144stwo domaga\u0142o si\u0119 oznaczania \u017byd\u00f3w \u201e\u017c\u00f3\u0142tymi sukiennymi k\u00f3\u0142kami\u201d. Najwyra\u017aniej przepis ten funkcjonowa\u0142 przez jaki\u015b czas, gdy\u017c mieszczanie zwr\u00f3cili si\u0119 o \u201eprzywr\u00f3cenie\u201d takiego nakazu. Jednak Zygmunt I nie wyrazi\u0142 na to zgody: \u201e\u017bydowie we wszystkiej Koronie naszej b\u0119d\u0105cy, nie maj\u0105 by\u0107 przymuszani i poci\u0105gani od tego czasu ku noszeniu takich czapek i inszych r\u00f3\u017cnych ubior\u00f3w i znak\u00f3w, przez kt\u00f3re mogliby by\u0107 w poznani\u2026 Ale aby w pospolitym ubiorze chodzili, jako zwykli chodzi\u0107\u201d. Jednak szlachta niewiele sobie z tego zrobi\u0142a i w 4 lata p\u00f3\u017aniej w ramach sejmu piotrkowskiego zatwierdzi\u0142a przepis nakazuj\u0105cy oznaczanie \u017byd\u00f3w. Ponownie nie znalaz\u0142o to zastosowania w praktyce. Niemniej warto zaznaczy\u0107, \u017ce Polska zw\u0142aszcza w wieku XVI i XVII by\u0142a i tak jednym z najbardziej przyjaznych miejsc do \u017cycia dla \u017byd\u00f3w, a\u017c do powstania Chmielnickiego i potopu szwedzkiego, czyli wydarze\u0144 z II po\u0142owy XVII wieku.   Oznaczanie \u017byd\u00f3w powr\u00f3ci\u0142o w XX wieku Rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 ideologii nazistowskiej wraz z coraz wi\u0119kszym wp\u0142ywem niemieckim na sytuacj\u0119 w Europie doprowadzi\u0142y do odnowienia trendu znakowania ludno\u015bci \u017cydowskiej, by jak pisa\u0142 hitlerowski oficer i esesman: [mo\u017cliwa by\u0142a] \u201ekontrola \u017byd\u00f3w pod uwa\u017cnym okiem ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Pomys\u0142 ten o\u017cy\u0142 nied\u0142ugo przed wybuchem II W\u015a. I cho\u0107 ta niechlubna \u201e\u017c\u00f3\u0142ta gwiazda\u201d jest najbardziej znanym symbolem oznaczania \u017byd\u00f3w, nie by\u0142a jedynym oznaczeniem w czasie trwania wojny.Symbolik\u0119 \u017c\u00f3\u0142tej gwiazdy zaczerpni\u0119to z historii, o kt\u00f3rej pisa\u0142am wcze\u015bniej \u2013 jak wyr\u00f3\u017cnik dla ludno\u015bci \u017cydowskiej i zarazem symbol upokorzenia i ha\u0144by.\u00a0S\u0142ynna bia\u0142o-niebieska opaska\u00a0 by\u0142a stosowana g\u0142ownie na terenach Generalnego Gubernatorstwa i obejmowa\u0142a wszystkie osoby \u017cydowskie powy\u017cej 10 roku \u017cycia. Harmonogram wprowadzania przymusu oznaczania w kolejnych krajach: 1939 \u2013 nakaz wprowadza Generalne Gubernatorstwo [Czyli fragment dzisiejszej Polski pod okupacj\u0105 niemieck\u0105] 1941 \u2013 III Rzesza, S\u0142owacja, Rumunia 1942 \u2013 Belgia, Holandia, Francja, Bu\u0142garia 1944 - W\u0119gry Znaczenie oznacze\u0144 w obozach koncentracyjnych: R\u00f3wnie\u017c w obozach korzystano\u00a0z metody oznakowania, Jednak tam system ten by\u0142 nieco bardziej rozbudowany, gdy\u017c opr\u00f3cz wyr\u00f3\u017cnika narodowo\u015bci \u017cydowskiej, widoczny by\u0142 np.: rodzaj przewinienia. Pomaga\u0142o to agresorowi segregacj\u0119 wie\u017ani\u00f3w i logistyk\u0119 w murach fabryki \u015bmierci. (obrzydliwie to brzmi) I TAK NA PRZYK\u0141AD: \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u2013 oznacza\u0142a osob\u0119 \u017cydowsk\u0105 \u017b\u00f3\u0142ty tr\u00f3jk\u0105t \u0142\u0105czono z tr\u00f3jk\u0105tem innego koloru, tak \u017ce powstawa\u0142a gwiazda Dawida. Ka\u017cdy kolor mia\u0142 swoje znaczenie. \u017b\u00f3\u0142to-czerwony \u2013 \u017byd x wi\u0119zie\u0144 polityczny \u017b\u00f3\u0142to \u2013 czarny \u2013 \u017byd x kategoria os\u00f3b aspo\u0142ecznych [lu\u017ane poj\u0119cie, kt\u00f3re obejmowa\u0142a osoby od \u017cebrak\u00f3w, uzale\u017cnionych od r\u00f3\u017cnych substancji, przez chorych psychicznie a\u017c po osoby wykonuj\u0105ce prace seksualn\u0105] \u017b\u00f3\u0142to-zielony \u2013 \u017byd x przest\u0119pca kryminalny Czerwone ko\u0142o pod gwiazd\u0105 Dawida oznacza\u0142o skierowanie do specjalnej kompanii karnej \u2013 trafia\u0142y tam osoby, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zbiec z obozu, posiada\u0142y nielegalnie dodatkow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pracowa\u0142y ma\u0142o wydajnie, posiada\u0142y dodatkow\u0105 odzie\u017c czy fotografie. W karnej kompanii byli ca\u0142kowicie wyizolowani, nie mogli mie\u0107 kontakt\u00f3w z innymi wi\u0119\u017aniami, dostawali najci\u0119\u017csze roboty, a tak\u017ce byli najbardziej bici i upodlani przez esesman\u00f3w. Patronite","og_url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/","og_site_name":"Smutne synagogi","article_published_time":"2022-06-05T17:14:59+00:00","article_modified_time":"2022-08-05T14:47:41+00:00","og_image":[{"width":2500,"height":1300,"url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#article","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"headline":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej","datePublished":"2022-06-05T17:14:59+00:00","dateModified":"2022-08-05T14:47:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/"},"wordCount":1230,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"image":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","keywords":["auschwitz","blog","oznaczenia \u017cyd\u00f3w"],"articleSection":["blog"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/","url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/","name":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej - Smutne synagogi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#primaryimage"},"image":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","datePublished":"2022-06-05T17:14:59+00:00","dateModified":"2022-08-05T14:47:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","contentUrl":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","width":2500,"height":1300},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2022\/06\/05\/znakowanie-zydow-nie-jest-wytworem-ii-wojny-swiatowej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Znakowanie \u017byd\u00f3w nie jest wytworem II wojny \u015bwiatowej"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#website","url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/","name":"Smutne synagogi","description":"Robi\u0119 zdj\u0119cia synagogom i obiektom po\u017cydowskim, które zabija polska szko\u0142a reklamy i ochrony zabytków","publisher":{"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/#\/schema\/person\/0c7450f003789355636ab018cfb4a00f","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","url":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","contentUrl":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png","width":1920,"height":450,"caption":"admin"},"logo":{"@id":"http:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Smutne-synagogi.png"},"sameAs":["http:\/\/www.smutnesynagogi.pl"],"url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/okladka.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=471"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":511,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/471\/revisions\/511"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}