{"id":919,"date":"2024-07-26T16:35:12","date_gmt":"2024-07-26T16:35:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/?p=919"},"modified":"2024-07-26T16:36:24","modified_gmt":"2024-07-26T16:36:24","slug":"synagoga-w-lasku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.smutnesynagogi.pl\/index.php\/2024\/07\/26\/synagoga-w-lasku\/","title":{"rendered":"Synagoga w \u0141asku"},"content":{"rendered":"
\"Synagoga

Synagoga w \u0141asku - fot. Rit\u0105 Miernik dla \"Smutne Synagogi\"<\/p><\/div>\n

Dzi\u015b jedziemy do miejscowo\u015bci \u0141ask w woj. \u0142\u00f3dzkim, w kt\u00f3rej to znajduje si\u0119 synagoga wykorzystana pod remiz\u0119 stra\u017cack\u0105. Powsta\u0142a pod koniec wieku XIX. Przetrwa\u0142a wojn\u0119 w niez\u0142ym stanie, bo Niemcy urz\u0105dzili tam rze\u017ani\u0119 dla koni. Widok jest smutny, gdy\u017c w por\u00f3wnaniu ze zdobno\u015bci\u0105 i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 synagogi przedwojennej, remiza w \u0141asku ma wdzi\u0119k i zdobno\u015b\u0107 kloca. Z rado\u015bci\u0105 zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce na remizie przymocowana jest tablica upami\u0119tniaj\u0105ca 3517 mieszka\u0144c\u00f3w \u017cydowskich \u0141asku, \u201ezamordowanych przez okupant\u00f3w hitlerowskich w sierpniu 1942 roku\u201d. To mi\u0142y akcent, skoro nie mo\u017cemy liczy\u0107 na jakikolwiek detal architektoniczny pozosta\u0142y z pierwotnego budynku.<\/p>\n

Jednak to co dzia\u0142o si\u0119 po wojnie jest o wiele ciekawsze. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce tabliczka mo\u017ce tylko przykrywa\u0107 problem, zasygnalizowany przez K. Urbana w zbiorze \u201eCmentarze \u017cydowskie, synagogi i domy modlitwy w Polsce w latach 1944-1966\u201d. Kiedy wojna dobieg\u0142a ko\u0144ca, przetrwali \u017bydzi \u0142ascy znowu zacz\u0119li gromadzi\u0107 si\u0119 w synagodze na modlitw\u0119. Poka\u017any gmach by\u0142 \u0142akomym k\u0105skiem dla lokalnych dzia\u0142aczy. Dosz\u0142o do z\u0142o\u017cenia oferty zakupu budynku przez Sp\u00f3\u0142dzielni\u0119 Spo\u0142em. Cz\u0142onkowie Gminy \u017bydowskiej nie zgodzili si\u0119 na sprzeda\u017c i w\u00f3wczas mia\u0142o doj\u015b\u0107 do potwornej dewastacji synagogi, wskutek czego niewiele z niej zosta\u0142o. To jest wa\u017cny moment. Zapami\u0119tajcie go, bo jeszcze do tego wr\u00f3cimy.<\/p>\n

W 1949 roku dosz\u0142o do spalenia budynku remizy stra\u017cackiej w \u0141asku. Miasteczko dotkni\u0119te koszmarem wojny, straciwszy co najmniej po\u0142ow\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w (pochodzenia \u017cydowskiego), znajdowa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas w bardzo nieciekawej sytuacji ekonomicznej, gdy\u017c nie dysponowa\u0142o \u017cadnym przemys\u0142em, by\u0142o oddalone od wi\u0119kszych o\u015brodk\u00f3w miejskich, \u017cy\u0142o tylko \u015bredniej jako\u015bci rolnictwem. Sp\u0142oni\u0119cie remizy by\u0142o kolejnym, dotkliwym ciosem. Jednak sytuacja stra\u017cak\u00f3w \u0142askich odmieni\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 szybko i\u00a0w\u00a01950\u00a0roku otrzymali oni na swoje cele budynek synagogi. Sta\u0142o si\u0119 to wskutek k\u0142amstwa, kt\u00f3rym mieli pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 stra\u017cacy zwracaj\u0105c si\u0119 do w\u0142adz wojew\u00f3dzkich. Stwierdzili, \u017ce \u0141asku nie mieszka\u0142 ju\u017c ani jeden \u017byd[1]<\/a>, a wi\u0119c dalsze istnienie synagogi mia\u0142oby by\u0107 bezcelowe. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce \u017bydzi \u0142ascy przetrwali wojn\u0119. Niewielu z\u00a0nich, ale w miejscowo\u015bci po wojnie zamieszkiwa\u0142y 3 rodziny \u017cydowskie.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dotar\u0142am do korespondencji dot. sporu o synagog\u0119 w \u0141asku z lat 50. Cz\u0142onkowie Gminy \u017bydowskiej w \u0141asku zwracaj\u0105 si\u0119 do Ministerstwa ze skarg\u0105 na fakt, i\u017c zosta\u0142a im\u00a0odebrana synagoga i przeznaczona pod budow\u0119 zast\u0119pczej remizy stra\u017cackiej. Lektura pisma wystosowanego przez Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w \u0141odzi sprawi\u0142a mi wiele rado\u015bci ze wzgl\u0119du na dziurawo\u015b\u0107 argumentacji i b\u0142\u0119dy retoryczne, ale finalnie wprawi\u0142a mnie w g\u0142\u0119boki smutek.<\/p>\n

Prezydium WRN odnios\u0142o si\u0119 do zarzutu Gminy \u017bydowskiej nast\u0119puj\u0105co: \u201eSynagoga [\u2026] zosta\u0142a przekazana aktem zdawczo-odbiorczym dnia 21\u00a0sierpnia [19]50 r. [\u2026] oddzia\u0142owi OSP w \u0141asku\u201d. Powodem tego mia\u0142o by\u0107 spalenie si\u0119\u00a0remizy w 1949 r. \u201eW\u0142adze miejscowe bior\u0105c pod uwag\u0119 ma\u0142\u0105 ilo\u015b\u0107 izraelit\u00f3w w \u0141asku i\u00a0budynek ich, kt\u00f3ry ulega niszczeniu oraz i to, \u017ce nie ma widoku na jego odrestaurowanie przez wyznawc\u00f3w, wyst\u0105pi\u0142y z wnioskiem o przekazanie do w\u0142adz centralnych, kt\u00f3re wniosek zaakceptowa\u0142y\u201d. Nic dziwnego, \u017ce w\u0142adze wyda\u0142y decyzj\u0119 pozytywn\u0105 \u2013 wszak \u017cy\u0142y w b\u0142\u0119dnym przekonaniu, \u017ce peryferyjny \u0141ask nie daje zamieszkania \u017cadnemu \u017bydowi.<\/p>\n

Na moment korespondencji, a wi\u0119c okolice lat 1950-51, w s\u0142abo prz\u0119d\u0105cym \u0141asku \u017cy\u0142o ok. 3500 os\u00f3b, natomiast jak\u00a0dowiadujemy si\u0119 z dalszej cz\u0119\u015bci pisma, przed wojn\u0105 \u0141ask sta\u0142 handlem \u017cydowskim i w swoich granicach mia\u0142 zamieszka\u0142ych a\u017c 4500 \u017byd\u00f3w. \u201ePodczas okupacji zostali wywiezieni i nie wr\u00f3cili. Obecnie w ca\u0142ym powiecie \u0142askim, a \u015bci\u015blej m\u00f3wi\u0105c w samym \u0141asku jest izraelit\u00f3w 3 rodziny, razem 6 os\u00f3b\u201d. Tutaj ju\u017c dowiadujemy si\u0119, \u017ce stanowisko stra\u017cak\u00f3w by\u0142o nieprawdziwe. Czy wynika\u0142o z niewiedzy, ignorancji, a mo\u017ce by\u0142o podyktowane ch\u0119ci\u0105 ubicia t\u0142ustego deala, nie wiemy. Wiemy jednak, \u017ce do budynku OSP\/synagogi przychodzili na modlitw\u0119 \u017bydzi, co wynika z pisma Prezydium: w synagodze mia\u0142o dochodzi\u0107 do \u201eincydent\u00f3w\u201d, podczas kt\u00f3rych \u017bydzi mieli przychodzi\u0107 do budynku i\u00a0przeszkadza\u0107 w pracy stra\u017cak\u00f3w, twierdz\u0105c, \u017ce synagoga nale\u017cy do gminy \u017cydowskiej, a\u00a0stra\u017cacy mieli wcale \u201enie czyni[\u0107] \u017cadnych wstr\u0119t\u00f3w przy ich modlitwach\u201d i \u017cy\u0107 w\u00a0zgodzie jedni z drugimi. Do konflikt\u00f3w mia\u0142o dochodzi\u0107 jednak w\u00a0sytuacjach wezwa\u0144 do\u00a0po\u017caru, kiedy stra\u017cacy organizuj\u0105 si\u0119 w po\u015bpiechu, \u017ceby wyjecha\u0107 na interwencj\u0119, a\u00a0\u017bydzi mieliby w tej organizacji zawadza\u0107. Ci\u0119\u017cko wi\u0119c, aby stra\u017cacy nie wiedzieli o obecno\u015bci \u017byd\u00f3w w \u0141asku, skoro podobno \u017cyli z nimi w tak harmonijnej symbiozie.<\/p>\n

Jedna z \u0142askich rodzin \u017cydowskich \u2013 Singer\u00f3w, nieco lepiej usytuowana ekonomicznie i edukacyjnie od pozosta\u0142ych rodzin - zaj\u0119\u0142a si\u0119 spraw\u0105 bezprawnego przekazania synagogi i to ona zg\u0142asza\u0142a szereg \u201eprofonacji\u201d [utrzymana zosta\u0142a pisownia oryginalna \u2013 przyp. aut.] w synagodze i cmentarzu.<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my pami\u0119ci\u0105 na chwil\u0119 do drugiego akapitu, kiedy to \u017bydzi \u0142ascy nie chcieli sprzeda\u0107 synagogi Sp\u00f3\u0142dzielni Spo\u0142em, wskutek czego zosta\u0142a ona dotkliwie zniszczona. Prezydium w swoim pi\u015bmie t\u0142umaczy, \u017ce synagogi nie zdemolowano z powodu odmowy sprzeda\u017cy przez \u017byd\u00f3w. Mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 to wcze\u015bniej i nie przez nacjonalist\u00f3w, a z prozaicznego powodu \u2013 okoliczni mieszka\u0144cy cierpieli na niedob\u00f3r opa\u0142u. Organ nie widzia\u0142 szans na odbudowanie przez ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w \u0142askiej synagogi. Zarzuca\u0142 te\u017c Kongregacji Moj\u017ceszowej brak zainteresowania wnioskiem \u0142askich \u017byd\u00f3w. Opr\u00f3cz synagogi by\u0142 jeszcze maj\u0105tek Gminy \u017bydowskiej, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie gminy nie zrzekli si\u0119 dobrowolnie, a kt\u00f3ry zosta\u0142 wyw\u0142aszczony na mocy dekretu z dnia 8 marca 1946 o maj\u0105tkach opuszczonych i\u00a0poniemieckich.<\/p>\n

\u0141ascy \u017cydzi mieli wysuwa\u0107 propozycje miejsc, w kt\u00f3rych OSP mog\u0142oby stworzy\u0107 swoj\u0105 now\u0105 siedzib\u0119 i co mog\u0142oby synagog\u0119 uratowa\u0107, jednak Organ argumentowa\u0142, \u017ce propozycje te \u201enie s\u0105 realne i prawdopodobne\u201d - wszystkie \u0142askie budowle nie s\u0105 dostatecznie przestronne i funkcjonalne, nigdzie nie mo\u017cna stworzy\u0107 podw\u00f3rka na zbi\u00f3rki, dziedzi\u0144ca czy placu \u0107wiczebnego. Zabudowa miasta mia\u0142a by\u0107 na tamten moment w znacz\u0105cej cz\u0119\u015bci drewniana, co podnosi\u0142o prawdopodobie\u0144stwo po\u017caru. Jest to prawdopodobnie w tym ca\u0142ym pi\u015bmie organu jedyny jakkolwiek racjonalny, uzasadniony interesem spo\u0142ecznym argument, aczkolwiek nie mam obecnie narz\u0119dzi sprawdzi\u0107, czy tak by\u0142o naprawd\u0119.<\/p>\n

Tutaj zaczyna si\u0119 prawdziwa feeria utyskiwa\u0144 zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego Wojew\u00f3dzkiej Rady. W tre\u015bci pisma pozwoli\u0142 sobie na uszczypliwo\u015b\u0107 i \u2013 przynajmniej z mojej perspektywy \u2013 bu\u0144czuczno\u015b\u0107. Uzna\u0142, \u017ce sytuacja ta jest po prostu sporem \u201enie o dobro spo\u0142eczne czy korzy\u015bci spo\u0142eczne, a o ambicje osobiste\u201d, bo przecie\u017c zwolennicy wyw\u0142aszczenia synagogi proponowali \u017bydom inny, mniejszy budynek, w kt\u00f3rym mogliby sobie urz\u0105dzi\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 dla 6 os\u00f3b synagog\u0119, albo raczej, synago\u017ck\u0119. Te\u017c jestem zdziwiona, \u017ce \u017bydzi nie zgodzili si\u0119 na zamian\u0119 artystycznej, dziewi\u0119tnastowiecznej budowli kultu na magazyn czy inn\u0105 szopk\u0119. Naprawd\u0119 nie wiem, co nimi kierowa\u0142o. No najwyra\u017aniej wy\u0142\u0105cznie w\u0142asne ambicje.<\/p>\n

\"Ze

Ze zbior\u00f3w Muzeum Historii \u0141asku<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Pismo porusza te\u017c spraw\u0119 profanacji cmentarza \u017cydowskiego w \u0141asku. Organ twierdzi, \u017ce\u00a0cz\u0142onkowie gminy \u017cydowskiej zupe\u0142nie inaczej przedstawiaj\u0105 problem, bowiem OSP zostaj\u0105c z mocy decyzji w\u0142a\u015bcicielem synagogi, wynaj\u0119\u0142a na swoje potrzeby r\u00f3wnie\u017c niedalekie przestrzenie i urz\u0105dzi\u0142a tam tuczarni\u0119 g\u0119si. Cmentarz znajdowa\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu synagogi (60-80 m od niej), a zagroda, kt\u00f3ra mia\u0142a umo\u017cliwi\u0107 zgromadzenie g\u0119si w jednym miejscu, mia\u0142a zosta\u0107 przy pracach maj\u0105cych na celu ograniczenie przestrzeni do\u00a0gromadzenia ptactwa, naruszy\u0107 powierzchni\u0119 cmentarza. S\u0142upki graniczne mia\u0142y naruszy\u0107 integralno\u015b\u0107 grob\u00f3w. Prac zaniechano by\u00a0zw\u0142oki uszanowa\u0107. Jak wynika z pisma, po wojnie, wskutek grabie\u017cy niemieckich, na terenie cmentarza nie zosta\u0142y \u017cadne macewy, wi\u0119c plac ten zosta\u0142 okre\u015blony mianem \u201eugoru\u201d.<\/p>\n

Tu znowu mamy do czynienia z w\u0105tpliw\u0105 argumentacj\u0105 autora pisma. Proponuje on\u00a0ekshumacj\u0119 i przeniesienie cia\u0142 pogrzebanych na terenie cmentarza, co w judaizmie z\u00a0uwagi na wymogi religijne, co do zasady jest zabronione i o czym stanowi Talmud: \"Zabrania si\u0119\u00a0przenoszenia zmar\u0142ych i ko\u015bci ich z miejsca, w kt\u00f3rym spoczywaj\u0105\" (s\u0105 pewne wyj\u0105tki, ale nie o tym dzi\u015b. Zainteresowanych odsy\u0142am do opracowa\u0144 na ten temat). Autor zg\u0142asza w ko\u0144cu trze\u017awy postulat, aby obszar cmentarza odda\u0107 \u017bydom, aby go zabezpieczyli.<\/p>\n

Aby nie by\u0142o tak mi\u0142o, mamy tu do czynienia z do\u015b\u0107 spektakularn\u0105 wywrotk\u0105 autora pisma, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 synagogi wed\u0142ug niego nie jest obszarem cmentarza, po czym\u2026 opisuje, \u017ce przestrze\u0144 ta jest u\u017cywana przez pojazdy r\u00f3\u017cnej ma\u015bci jako trasa, a opr\u00f3cz tego pas\u0105 si\u0119 na niej zwierz\u0119ta, ale jeden \u017byd pasie tam krow\u0119, wi\u0119c \u201enie mo\u017ce by\u0107 tutaj mowy o jakiejkolwiek profanacji, [\u2026] tymbardziej, \u017ce i wyznawca tego wyznania Ob. Tobiasz pasie tutaj trzy krowy i kilka \u015bwi\u0144 i nie uwarza tego za profanacj\u0119 [pisownia oryginalna]\u201d. Podsumowuj\u0105c: wg mnie nie ma tam cmentarza, ale w sumie to jest, ale w sumie to mo\u017cna po nim je\u017adzi\u0107 i go u\u017cywa\u0107, bo jednej \u017byd tak robi. Tak wi\u0119c argument ten ko\u0144czy dyskusj\u0119, Talmudzi\u015bci, rabini i inni uczeni zostali pozbawieni argument\u00f3w, bo\u00a0jeden \u017byd z \u0141aska stwierdzi\u0142, \u017ce nie jest to profanacja. Sounds legit.<\/p>\n

Na koniec mamy jeszcze do czynienia z moim ulubionym chwytem retorycznym, czyli pozamerytorycznym argumentem ad personam, adresowanym do rodziny Singer\u00f3w, kt\u00f3ra walczy\u0142a o synagog\u0119 w \u0141asku. Zast\u0119pca przewodnicz\u0105cego pisze, \u017ce sprawa ta jest wynikiem \u201eprzeczulenia pewnego rodzaju i braku wyrobienia spo\u0142ecznego w obecnym czasie przez izraelit\u00f3w\u201d, co jak na sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej adwersarzem jest rodzina felczerska (zaw\u00f3d medyczny), wydaje si\u0119 by\u0107 argumentem ma\u0142o wiarygodnym - o tym nawet pisze sam autor, \u017ce jest to rodzina \u201enajbardziej inteligentna\u201d, wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce w spos\u00f3b nieskr\u0119powany mo\u017cemy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce normy spo\u0142eczne by\u0142y im dosy\u0107 dobrze znane. Opr\u00f3cz tego autor tego pisma twierdzi, i\u017c walka o synagog\u0119 jest tak naprawd\u0119 wynikiem spor\u00f3w i\u00a0osobistych uraz, co pokazuje brak namys\u0142u nad sytuacj\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y piek\u0142a wojny i kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 walczy\u0107 o jak\u0105kolwiek namiastk\u0119 swojsko\u015bci i swojej historii i\u00a0to\u017csamo\u015bci w sytuacji, kiedy najpierw si\u0142y niemieckie, a p\u00f3\u017aniej w\u0142adze ich w\u0142asnego kraju odbieraj\u0105 im jedyn\u0105 namiastk\u0119 swojsko\u015bci.<\/p>\n

Wspomniany jeszcze w tek\u015bcie \u017byd Tobiasz powr\u00f3ciwszy po wojnie do \u0141asku, utraciwszy ca\u0142\u0105 swoj\u0105 rodzin\u0119 wskutek niemieckiej przemocy, zaadaptowa\u0142 na potrzeby mieszkalne mykw\u0119, czyli \u0142a\u017ani\u0119 \u017cydowsk\u0105. Faktem jest, i\u017c zamieszkiwa\u0142 tam a\u017c do \u015bmierci w roku 1991, nawet kiedy definitywnie Synagoga i przyleg\u0142o\u015bci zosta\u0142y przekazane decyzj\u0105 w\u0142adz w r\u0119ce OSP.<\/p>\n

Dzi\u015b obchodzi si\u0119 w \u0141asku rocznic\u0119 powstania getta. Jak czytamy na stronie mojlask.pl:<\/p>\n

\n

\u201eW tym roku 20 sierpnia w \u0141asku odby\u0142y si\u0119 obchody 75. rocznicy powstania getta. Mieszka\u0144cy spotkali si\u0119 przed kolegiat\u0105, sk\u0105d udali na miejski rynek pod pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 Zygmuntowi Sosnowskiemu, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w obozie koncentracyjnym m.in. za to, \u017ce pomaga\u0142 \u017cydowskim kolegom. Modlitw\u0119 odm\u00f3wi\u0142 ks.\u00a0pra\u0142at Ireneusz Kulesza, krewny Sosnowskiego. Po z\u0142o\u017ceniu kwiat\u00f3w pod tablic\u0105, m.in.\u00a0przez marsza\u0142ka wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego Witolda St\u0119pnia, wicewojewod\u0119 Karola M\u0142ynarczyka i burmistrza \u0141asku Gabriela Szkudlarka oraz przewodnicz\u0105cego Rady Miejskiej zebrani udali si\u0119 na [Nowy Cmentarz. Stary cmentarz zosta\u0142 zniszczony i to o\u00a0nim jest mowa w tek\u015bcie[2]<\/strong><\/a> \u2013 przyp. aut.] cmentarz \u017cydowski na Pod\u0142aszczu. Tam w\u00a0zadumie modlili si\u0119 przedstawiciele r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 i ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Ekumeniczn\u0105 modlitw\u0119 poprowadzi\u0142 cz\u0142onek Zarz\u0105du Gminy \u017bydowskiej w \u0141odzi Leonard \u015aniadkiewicz. Po nim w imieniu administratora archidiecezji \u0142\u00f3dzkiej biskupa Marka Marczaka modli\u0142 si\u0119 ks. Ireneusz Kulesza, a w imieniu biskupa Jana Cie\u015blara z Ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-reformowanego ks. Pawe\u0142 Meler. Patronat nad tym wydarzeniem obj\u0105\u0142 marsza\u0142ek i wojewoda woj. \u0142\u00f3dzkiego\u201d. <\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

W podobnie neutralny spos\u00f3b opisywane s\u0105 kolejne obchody na innych stronach zwi\u0105zanych z \u0141askiem \u2013 lask.naszemiasto.pl, laskonline.pl, archiwum.lask.pl oraz laskidomkultury.com.pl. Stosunki wygl\u0105daj\u0105 wi\u0119c poprawnie, wi\u0119c najpewniej takie s\u0105. Je\u015bli kto\u015b z lokals\u00f3w si\u0119 orientuje, czy zosta\u0142y poczynione jakie\u015b konkretne kroki na rzecz umocneinia relacji, zach\u0119cam do podzielenia si\u0119 wiedz\u0105.<\/p>\n

Jakby nie by\u0142o, synagoga przesz\u0142a w r\u0119ce OSP i do dzi\u015b jest ona wykorzystywana na potrzeby stra\u017cackiej jednostki w \u0141asku. Wisi tam tablica upami\u0119tniaj\u0105ca \u017byd\u00f3w \u0142askich. Nie wiem, czy\u00a0ma to by\u0107 jaka\u015b pr\u00f3ba zrehabilitowania si\u0119, mo\u017ce pr\u00f3ba definitywnego uci\u0119cia szar\u017cy negatywnych komentarzy, kt\u00f3re dosi\u0119ga\u0142y przez lata OSP w \u0141asku i lokalne w\u0142adze po\u00a0dokonaniu bezpodstawnego wyw\u0142aszczenia i bezprawnego przekazania. Po zapoznaniu si\u0119 z\u00a0dokumentacj\u0105 sprawy nie mog\u0119 si\u0119 jednak pozby\u0107 gorzkiego i dojmuj\u0105cego wra\u017cenia, \u017ce jest to podej\u015bcie w\u00a0stylu \u201emacie i si\u0119 od***\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ko\u0144cz\u0105c towarzyszy mi my\u015bl, \u017ce polskim \u017bydom musia\u0142o by\u0107 ci\u0119\u017cko kocha\u0107 w tamtym czasie Polsk\u0119. Ch\u0119\u0107 zostania w\u00f3wczas we w\u0142asnym kraju, w kt\u00f3rym maj\u0105 miejsce powojenne pogromy; w kt\u00f3rym wyw\u0142aszcza si\u0119 w\u0142asno\u015b\u0107 bez \u017cadnej podstawy w obronie szumnie brzmi\u0105cego \u201einteresu spo\u0142ecznego\u201d (rozumianego jednak w do\u015b\u0107 specyficzny spos\u00f3b); w kt\u00f3rym w ko\u0144cu wydarza si\u0119 marzec 1968 roku; by\u0142a czym\u015b ci\u0119\u017ckim do wyobra\u017cenia sobie. Sytuacja w \u0141asku jest niestety dowodem na istnienie postaw, kt\u00f3re wykorzysta\u0142y wojenn\u0105 zawieruch\u0119 i dramat \u017cydowski do realizacji w\u0142asnych interes\u00f3w i przej\u0119cia \u017cydowskich maj\u0105tk\u00f3w. Mo\u017ce to ostry os\u0105d, ale ka\u017cdy z Was mo\u017ce mie\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny.<\/p>\n

___________________________<\/p>\n

Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n